{"id":1044,"date":"2013-01-31T22:41:05","date_gmt":"2013-01-31T20:41:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.esithaklar.org\/?p=1044"},"modified":"2022-04-21T17:09:01","modified_gmt":"2022-04-21T14:09:01","slug":"2012-turkiye-ekonomi-buyudu-insan-haklari-kotulesti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/2013\/01\/31\/2012-turkiye-ekonomi-buyudu-insan-haklari-kotulesti\/","title":{"rendered":"2012 T\u00fcrkiye Ekonomi B\u00fcy\u00fcd\u00fc, \u0130nsan Haklar\u0131 K\u00f6t\u00fcle\u015fti"},"content":{"rendered":"<p><strong>Human Rights Watch T\u00fcrkiye Raporu 2013<\/strong><\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiye<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi (AKP) h\u00fck\u00fcmeti 2012 y\u0131l\u0131nda, durgunla\u015fmaya ra\u011fmen ve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak b\u00f6lgede liderlik rol\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmeye odaklanmakla birlikte, ekonomik b\u00fcy\u00fcmesini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc; ancak \u00fclkenin giderek k\u00f6t\u00fcye giden insan haklar\u0131 karnesini ve demokrasi a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 gidermek y\u00f6n\u00fcnde inand\u0131r\u0131c\u0131 ad\u0131mlar atmad\u0131. Savc\u0131lar ve mahkemeler, ter\u00f6rle m\u00fccadele yasalar\u0131n\u0131 binlerce K\u00fcrt siyasi aktivisti, insan haklar\u0131 savunucusunu, \u00f6\u011frencileri, gazeteciler ve sendikac\u0131lar\u0131 yarg\u0131lamak ve uzun s\u00fcre hapiste tutmak i\u00e7in kullanmaya devam etti. \u0130fade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00fcst\u00fcndeki k\u0131s\u0131tlamalar s\u00fcrd\u00fc ve adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 ciddi anlamda ihlal edilmeye devam etti.<\/p>\n<p>Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve temel haklar\u0131 koruyacak yeni bir anayasa i\u00e7in partiler aras\u0131 meclis \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na devam edildi; ancak bu raporun yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada h\u00fck\u00fcmet ile muhalefetin, az\u0131nl\u0131k haklar\u0131, temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ve vatanda\u015fl\u0131k tan\u0131m\u0131 gibi temel konularda anla\u015fmaya var\u0131p varamayaca\u011f\u0131 belirsizli\u011fini korumaktayd\u0131.<\/p>\n<p>Mart ay\u0131nda, Ulusal \u0130nsan Haklar\u0131 Kurumu\u2019nun kurulmas\u0131n\u0131n yolunu a\u00e7an yasa Meclis\u2019ten ge\u00e7ti; Haziran ay\u0131nda da, her d\u00fczeydeki kamu g\u00f6revlileri hakk\u0131ndaki \u015fikayetleri incelemek \u00fczere kamu denet\u00e7ili\u011fi kurumu yasas\u0131 onayland\u0131. \u0130nsan haklar\u0131 gruplar\u0131, ulusal kurumun y\u00f6netim kuruluna yap\u0131lacak atamalar\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc elinde tuttu\u011fu ve kurum Birle\u015fmi\u015f Milletler k\u0131lavuz ilkelerinin tavsiye etti\u011fi h\u00fck\u00fcmetten ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k s\u0131nav\u0131n\u0131 ge\u00e7emedi\u011fi i\u00e7in, h\u00fck\u00fcmeti ele\u015ftirdi.<\/p>\n<p>AKP&#8217;nin K\u00fcrt aktivistlerin kitlesel olarak hapsedilmelerine g\u00f6z yumdu\u011fu ve yasad\u0131\u015f\u0131 K\u00fcrdistan i\u015f\u00e7i Partisi&#8217;nin (PKK) sald\u0131r\u0131lar\u0131 t\u0131rmand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 2012 y\u0131l\u0131nda, son y\u0131llara oranla belirgin bir art\u0131\u015fla y\u00fczlerce asker ve PKK mensubunun \u00f6l\u00fcm\u00fcyle sonu\u00e7lanan silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalarla birlikte bir \u015fiddet girdab\u0131na d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fand\u0131. 2012 y\u0131l\u0131 boyunca PKK, g\u00fcvenlik g\u00f6revlileri ile birlikte, aralar\u0131nda yerel siyaset\u00e7iler, bir milletvekili ve \u00f6\u011fretmenler de olmak \u00fczere sivil vatanda\u015flar\u0131 ka\u00e7\u0131rd\u0131 ve daha sonra d\u00fczenli olarak serbest b\u0131rakt\u0131. A\u011fustos ay\u0131nda Gaziantep&#8217;te PKK taraf\u0131ndan d\u00fczenlendi\u011finden \u015f\u00fcphelenilen bir sald\u0131r\u0131da, d\u00f6rd\u00fc \u00e7ocuk dokuz sivil \u00f6ld\u00fc. K\u00fcrt meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmemesi T\u00fcrkiye&#8217;de insan haklar\u0131n\u0131n geli\u015fmesinin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel olmaya devam etti.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye, Suriye\u2019deki silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmadan en fazla etkilenen kom\u015fu \u00fclkeler aras\u0131ndayd\u0131. Ekim 2012 ortalar\u0131 itibar\u0131yla, T\u00fcrkiye\u2019nin bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Suriyeli m\u00fcltecilerin say\u0131s\u0131 100,000 civar\u0131na y\u00fckselmi\u015fti. Ekim ay\u0131nda, Suriye\u2019den s\u0131n\u0131r \u00f6tesine yap\u0131lan ve Ak\u00e7akale\u2019de be\u015f T\u00fcrkiye vatanda\u015f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7an bir havan topu sald\u0131r\u0131s\u0131na T\u00fcrkiye askeri ate\u015fle kar\u015f\u0131l\u0131k verdi ve T\u00fcrkiye Meclisi Suriye\u2019ye kar\u015f\u0131 askeri g\u00fc\u00e7 kullan\u0131lmas\u0131na yetki verdi.<!--more--><\/p>\n<p><strong>\u0130fade, \u00d6rg\u00fctlenme ve Toplanma \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de a\u00e7\u0131k bir tart\u0131\u015fma ortam\u0131 olmakla birlikte, h\u00fck\u00fcmet politikalar\u0131, yasalar ve adaletin i\u015fleyi\u015fi uluslararas\u0131 standartlar\u0131n gerisinde kalmaya devam ediyor. Savc\u0131lar s\u0131kl\u0131kla ki\u015filer hakk\u0131nda \u015fiddet i\u00e7ermeyen konu\u015fma ya da yaz\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131 kovu\u015fturma ba\u015flat\u0131yor, politikac\u0131lar da kendilerini ele\u015ftirenler hakk\u0131nda hakaret davas\u0131 a\u00e7\u0131yorlar. Mahkemeler ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yeterince dikkate almadan mahkumiyet karar\u0131 veriyor. Her ne kadar bu raporun yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 2012 sonlar\u0131nda bir yarg\u0131 reform paket tasar\u0131s\u0131 bekleniyordu ise de, h\u00fck\u00fcmet daha hen\u00fcz ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc k\u0131s\u0131tlayan b\u00fct\u00fcn mevzuat hakk\u0131nda kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flatmad\u0131.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc yarg\u0131 reform paketi olarak an\u0131lan paket, Temmuz 2012\u2019de y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi. Yasayla birlikte, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019nce (A\u0130HM) sans\u00fcr olarak ele\u015ftirilen gazete ve dergilerin k\u0131sa s\u00fcreli yasaklanma uygulamas\u0131 sona erdi. Yasa, 31 Aral\u0131k 2011 tarihinden \u00f6nce i\u015flenmi\u015f ve azami be\u015f y\u0131l hapis cezas\u0131 \u00f6ng\u00f6ren ifade su\u00e7lar\u0131n\u0131n soru\u015fturulmas\u0131, kovu\u015fturulmas\u0131 ve cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, su\u00e7un \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca tekrarlanmamas\u0131 ko\u015fuluyla, erteliyor. Yasay\u0131 ele\u015ftirenler, su\u00e7un tekerr\u00fcr\u00fc halinde kovu\u015fturma veya infaz\u0131n yeniden i\u015flerlik kazanaca\u011f\u0131 tehdidinin, \u00f6zg\u00fcr tart\u0131\u015fmaya ket vurmaya devam etmesinden endi\u015fe ediyor.<\/p>\n<p>Aralar\u0131ndan akademisyen B\u00fc\u015fra Ersanl\u0131, yay\u0131nc\u0131 Rag\u0131p Zarakolu ve gazeteciler Ahmet \u015e\u0131k ve Nedim \u015eener gibi kamuoyunun yak\u0131ndan tan\u0131\u011f\u0131 isimler &#8211; \u015fiddet i\u00e7ermeyen ifade ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini kulland\u0131klar\u0131 i\u00e7in haklar\u0131ndaki ter\u00f6r su\u00e7lamalar\u0131 s\u00fcrmekle birlikte &#8211; tahliye edilmi\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen, ter\u00f6r su\u00e7lar\u0131 isnad\u0131yla su\u00e7lanan binlerce ki\u015fi tutuklu yarg\u0131lanmaya devam etti. Hapistekilerin \u00e7o\u011funu, Bar\u0131\u015f ve Demokrasi Partisi\u2019nin (BDP), PKK ba\u011flant\u0131l\u0131 K\u00fcrdistan Topluluklar Birli\u011fi (KCK\/TM) ile ili\u015fkisi iddias\u0131yla yarg\u0131lanan aktivist ve g\u00f6revlileri olu\u015fturuyor. Genel hatlar\u0131yla bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, BDP ve K\u00fcrt siyasi hareketine\u00a0 y\u00f6nelik s\u00fcregiden bask\u0131 operasyonu, 2012 y\u0131l\u0131nda ardarda gelen toplu g\u00f6zalt\u0131lar ve uzun s\u00fcreli tutukluluk uygulamalar\u0131yla \u015fiddetlendi. 31\u2019i tutuklu 44 gazeteci ve bas\u0131n \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131 dava Eyl\u00fcl ay\u0131nda \u0130stanbul\u2019da ba\u015flad\u0131. Bu 44 ki\u015fi, KCK ba\u011flant\u0131lar\u0131 oldu\u011fu iddias\u0131yla hapsedilen ve yarg\u0131lanan \u00e7ok say\u0131da gazeteci, \u00f6\u011frenci, avukat, sendikac\u0131 ve insan haklar\u0131 savunucusundan yaln\u0131zca bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc.<\/p>\n<p>Diyarbak\u0131r\u2019da g\u00f6r\u00fclen 175 san\u0131kl\u0131 ana KCK davas\u0131nda pek az ilerleme sa\u011fland\u0131. Tutukluluk s\u00fcreleri \u00fc\u00e7 bu\u00e7uk y\u0131la varan 108 san\u0131k aras\u0131nda, \u0130nsan Haklar\u0131 Derne\u011fi Diyarbak\u0131r \u015fube ba\u015fkan\u0131 Muharrem Erbey, BDP&#8217;li alt\u0131 faal belediye ba\u015fkan\u0131, \u00e7ok say\u0131da yerel BDP konsey \u00fcyeleri ve be\u015f se\u00e7ilmi\u015f BDP milletvekili bulunuyor.<\/p>\n<p>Cumhuriyet Halk Partisi\u2019nin iki milletvekili ile Milliyet\u00e7i Hareket Partisi\u2019nin bir milletvekili de, a\u015fa\u011f\u0131da anlat\u0131lan Ergenekon ve Balyoz davalar\u0131n\u0131n tutuklu san\u0131klar\u0131 olarak hapiste bulunmalar\u0131 nedeniyle meclisteki g\u00f6revlerine ba\u015flayam\u0131yorlar. Bir su\u00e7 y\u00fcz\u00fcnden mahkumiyet almam\u0131\u015f olan se\u00e7ilmi\u015f politikac\u0131lar\u0131n uzun s\u00fcreli tutuklulu\u011fu ve uluslararas\u0131 standartlara uygun olarak gecikmeksizin yarg\u0131lanmamalar\u0131, siyasi temsil ve kat\u0131l\u0131m hakk\u0131n\u0131 zedelemektedir.<\/p>\n<p>Temmuz\u2019da y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren yarg\u0131 paketinde tutuklu yarg\u0131lamaya alternatif y\u00f6ntemler de getirilmekte\u00a0 ve te\u015fvik edilmektedir. Ancak mahkemelerin bu y\u00f6ntemleri ter\u00f6rizm su\u00e7lamar\u0131yla zaten uzun s\u00fcredir g\u00f6zalt\u0131nda tutulmakta olanlar i\u00e7in uygulayaca\u011f\u0131na dair hi\u00e7bir i\u015faret g\u00f6r\u00fclmedi. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n eldeki en yeni veri olan May\u0131s ay\u0131 istatistiklerine g\u00f6re, 125,000 ki\u015fiyi a\u015fan hapishane n\u00fcfusunun 8,995\u2019i ter\u00f6r su\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 i\u00e7eride bulunuyor ve bu 8,995 ki\u015finin yar\u0131s\u0131 da haklar\u0131nda verilecek ilk karar\u0131 bekliyorlar.<\/p>\n<p><strong>Kad\u0131na Kar\u015f\u0131 \u015eiddet<\/strong><\/p>\n<p>Mart ay\u0131nda, Ailenin Korunmas\u0131 ve Kad\u0131na Kar\u015f\u0131 \u015eiddetin \u00d6nlenmesine Dair Kanun Meclis\u2019ten ge\u00e7ti. Kanun aile bireylerine ve medeni durumuna bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlara \u015fiddetten koruma ve pratik destek sa\u011flanmas\u0131n\u0131 ve kanunun hayata ge\u00e7irilmesini destekleyecek ve izleyecek yerel merkezler kurulmas\u0131n\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Ev i\u00e7i \u015fiddet yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclmeye devam ederken polis ve mahkemeler koruma tedbiri i\u00e7in ba\u015fvuran kad\u0131nlar\u0131 korumakta ba\u015far\u0131s\u0131z kaliyorlar.<\/p>\n<p><strong>G\u00fcvenlik G\u00fc\u00e7lerince \u0130\u015fkence, K\u00f6t\u00fc Muamele ve \u00d6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc G\u00fc\u00e7 Kullan\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n<p>G\u00f6stericiler kar\u015f\u0131s\u0131nda ve kamusal alanlarda polis \u015fiddeti ciddi bir sorun olmaya devam etti. Yetkililer \u00e7o\u011fu zaman polis \u015fiddeti hakk\u0131nda \u015fikayette bulunan ki\u015filere kar\u015f\u0131, \u015fikayetleri hakk\u0131nda inceleme ba\u015flatmak yerine, bu ki\u015filer hakk\u0131nda polisin da\u011f\u0131l\u0131n emrine veya ihtarlar\u0131na direnmekten soru\u015fturma a\u00e7arak bu sorunu gizliyor.<\/p>\n<p>Haziran ay\u0131nda bir grup sivil giyimli polis memurunun \u0130stanbul\u2019da 22 ya\u015f\u0131ndaki Ahmet Koca\u2019ya sald\u0131r\u0131p d\u00f6vmesi bir cep telefonuyla videoya \u00e7ekildi. Bildirildi\u011fine g\u00f6re olay, polisle Koca hakk\u0131nda yol hakk\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bir tart\u0131\u015fmayla ba\u015flad\u0131. Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc m\u00fcfetti\u015fi olaya kar\u0131\u015fan on bir polisten yedisi hakk\u0131nda maa\u015f kesintisi ve il d\u0131\u015f\u0131na g\u00f6nderilme gibi disiplin cezalar\u0131 verdi ama hi\u00e7birini g\u00f6revden azletmedi. Polislerle ilgili savc\u0131n\u0131n adli soru\u015fturmas\u0131 raporun yaz\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda hala devam ediyordu. Ama ayn\u0131 olayla ilgili bir ba\u015fka savc\u0131 polislerin \u015fikayetleri \u00fczerine Koca hakk\u0131nda polise direnme su\u00e7lamas\u0131yla dava a\u00e7t\u0131. Aral\u0131k ay\u0131nda ba\u015flamas\u0131 beklenen\u00a0 davada be\u015f y\u0131la kadar hapis cezas\u0131yla yarg\u0131lanacak.<\/p>\n<p>H\u00fck\u00fcmetin Temmuz ay\u0131nda polis memuru Sedat Selim Ay\u2019\u0131 \u0130stanbul Emniyet M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Ter\u00f6rle M\u00fccadele \u015eube M\u00fcd\u00fcr Yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na terfi ettirme karar\u0131, medya ve muhalefet partisinin ele\u015ftirilerine hedef oldu; bu karar i\u015fkence ve cezas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00e7abalar\u0131yla ciddi derecede \u00e7eli\u015fmektedir. Selim Ay&#8217;\u0131n 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda ter\u00f6rle m\u00fccadele \u015fube memurlu\u011fu yapt\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada iki ayr\u0131 ulusal mahkeme Ay\u2019\u0131 i\u015fkenceden su\u00e7lu bulmas\u0131na ra\u011fmen bu davalar, birinde dava zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in di\u011ferinde ise cezan\u0131n infaz\u0131 ertelenmesinden dolay\u0131, i\u015fkence su\u00e7undan mahkumiyetle sonu\u00e7lanmam\u0131\u015f oldu. Ay ve g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 birim, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019nin 2006, 2009 ve 2010 tarihli \u00fc\u00e7 ayr\u0131 karar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019yi i\u015fkenceyi \u00f6nlemedi\u011fi, i\u015fkenceyle ilgili etkin soru\u015fturma y\u00fcr\u00fctmedi\u011fi ve hukuki telafi yolu sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mahkum etti.<\/p>\n<p><strong>Cezas\u0131zl\u0131kla M\u00fccadele<\/strong><\/p>\n<p>Polis, ordu ve devlet g\u00f6revlilerinin faili oldu\u011fu ihlallerin ma\u011fdurlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan adaletin sa\u011flanmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde hala b\u00fcy\u00fck engeller bulunuyor. Gazeteci Hrant Dink\u2019in Ocak 2007\u2019de \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesiyle ilgili davaya bakan \u0130stanbul mahkemesi, Ocak 2012\u2019de Yasin Hayal\u2019i, (\u00e7ocuk mahkemesi taraf\u0131ndan cinayetten h\u00fck\u00fcm giymi\u015f bulunan) Og\u00fcn Samast\u2019\u0131 \u201cazmettirmekten\u201d, di\u011ferlerini de cinayete su\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131ndan mahkum etmi\u015f olsa da, cinayetin ard\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck tertibin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 veya devletin olaydaki dahlinin soru\u015fturulmas\u0131 konusunda herhangi bir ilerleme sa\u011flanmad\u0131. Dink ailesi bu kararlara derhal itiraz ederek yeni bir soru\u015fturma talebinde bulundu.<\/p>\n<p>Aral\u0131k 2011\u2019de, T\u00fcrk hava kuvvetlerine ait bir u\u00e7ak, Irak K\u00fcrdistan\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n Uludere\u00a0 civar\u0131nda bir\u00e7o\u011fu \u00e7ocuk ve gen\u00e7,\u00a0 34 K\u00fcrt k\u00f6yl\u00fcy\u00fc, s\u0131n\u0131rdan ka\u00e7ak e\u015fyalarla T\u00fcrkiye\u2019ye geri d\u00f6nerlerken bombalad\u0131. Ba\u015fbakan\u0131n\u00a0 bas\u0131n, muhalefet partisi ve kurban ailelerinin olayla ilgili tam bir a\u00e7\u0131klama taleplerini defalarca reddeden a\u00e7\u0131klamalar\u0131, olayla ilgili bir kamu soru\u015fturmas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmemesi ve bu raporun yaz\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda hala sonu\u00e7lanmam\u0131\u015f olan s\u00fcr\u00fcncemedeki adli soru\u015fturma, olay\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fcn resmi makamlarca \u00f6rt\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki kayg\u0131lar\u0131 artt\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Ge\u00e7mi\u015fle ilgili kamusal tart\u0131\u015fmalardaki art\u0131\u015f ile birlikte, ge\u00e7mi\u015fte i\u015flenen su\u00e7larla ilgili yeni bilgilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, 1980\u2019ler ve 1990\u2019lar s\u0131ras\u0131nda devlet akt\u00f6rlerince i\u015flenen insan haklar\u0131 ihlalleri hakk\u0131nda ceza soru\u015fturmalar\u0131 ba\u015flat\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde yeni bir ivme sa\u011flad\u0131. Ekim ay\u0131nda bir albay, 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcneydo\u011fusundaki Derik\u2019te 13 k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi veya kay\u0131p edilmesi su\u00e7lar\u0131ndan yarg\u0131lanmaya ba\u015fland\u0131. H\u00fck\u00fcmetin zamana\u015f\u0131m\u0131 h\u00fck\u00fcmlerinde reform yapmamas\u0131 durumunda, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki ilgili mevzuat nedeniyle baz\u0131 i\u015fkence ve cinayet vakalar\u0131 yarg\u0131lama zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frayabilir. Ayr\u0131ca adil yarg\u0131lama standartlar\u0131n\u0131n da g\u00fc\u00e7lendirilmesi gerekiyor. 12 Eyl\u00fcl 1980 askeri darbesinin halen ya\u015fayan iki liderinin Nisan ay\u0131nda ba\u015flayan yarg\u0131lanmas\u0131, darbenin ard\u0131ndan i\u015flenen a\u011f\u0131r insan haklar\u0131 ihlallerine ili\u015fkin olarak adaletin yerine gelmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir f\u0131rsat olabilir.<\/p>\n<p>AKP kar\u015f\u0131t\u0131 darbe planlad\u0131klar\u0131 iddias\u0131yla, aralar\u0131nda \u00fcst d\u00fczey emekli subaylar\u0131n, polis, mafya, gazeteci ve akademisyenlerin bulundu\u011fu (Ergenekon \u00e7etesi olarak tan\u0131mlanan) san\u0131klar\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131na Nisan ay\u0131nda farkl\u0131 dosyalar\u0131n tek davada birle\u015ftirilmesiyle devam edildi. Muvazzaf askeri personelin yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131 ba\u011flant\u0131l\u0131 bir di\u011fer darbe plan\u0131 davas\u0131nda (Balyoz davas\u0131) 365 san\u0131ktan 324\u2019\u00fc 13 ila 20 y\u0131l aras\u0131nda de\u011fi\u015fen hapis cezalar\u0131 ald\u0131. Bu raporun yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada san\u0131klar\u0131n tamam\u0131 cezalar\u0131n\u0131 temyiz etmekteydi. Bu davalardaki adil yarg\u0131lama ile ilgili ciddi kayg\u0131lar ve baz\u0131 san\u0131klar\u0131n uzun s\u00fcreli tutukluluklar\u0131, ordunun cezas\u0131z kalmas\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadele yolundaki bu \u00f6nemli \u00e7abalar\u0131n katk\u0131s\u0131na g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p><strong>\u00d6nemli Uluslararas\u0131 Akt\u00f6rler<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin Avrupa Birli\u011fi \u00fcyeli\u011fiyle ilgili m\u00fczakerelerdeki durgunluk devam etti. Fran\u00e7ois Hollande\u2019nin Fransa Ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmesi, Fransa \u2013 T\u00fcrkiye ili\u015fkilerinin iyile\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 oldu. Avrupa Komisyonu Ekim ay\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 y\u0131ll\u0131k ilerleme raporunda, insan haklar\u0131 ile ili\u015fkili pek \u00e7ok alanda g\u00fc\u00e7l\u00fc ele\u015ftiriler getirdi ve yeni anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemine vurgu yaparak \u201cK\u00fcrt meselesinin T\u00fcrkiye\u2019de demokrasi bak\u0131m\u0131ndan kilit derecede bir zorluk te\u015fkil etmeye devam etti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n<p>Amerika Birle\u015fik Devletleri h\u00fck\u00fcmeti T\u00fcrkiye \u00fczerinde hala b\u00fcy\u00fck bir etkiye sahip ve PKK\u2019nin Irak\u2019\u0131n kuzeyindeki hareketleri hakk\u0131nda elindeki askeri istihbarat\u0131 payla\u015f\u0131yor. May\u0131s ay\u0131nda ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n y\u0131ll\u0131k insan haklar\u0131 raporunda, adalet sistemi ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile ilgili sorunlar ve kad\u0131n, \u00e7ocuk ve lezbiyen, biseks\u00fcel ve trans bireylerin (LGBT) yeterince korunmamas\u0131 temel kayg\u0131lar olarak yer ald\u0131.<\/p>\n<p>Ocak ay\u0131nda Avrupa Konseyi insan haklar\u0131 komiserinin ezber bozan raporu, \u201cadaletin y\u00f6netiminde uzun s\u00fcredir var olan i\u015flevsel bozukluklar\u201d ile bunlar\u0131n insan haklar\u0131 \u00fczerindeki olumsuz etkisine odaklan\u0131yordu.<\/p>\n<p>BM \u0130nsan Haklar\u0131 Komitesi T\u00fcrkiye\u2019yle ilgili Ekim ay\u0131 de\u011ferlendirmesinde, Ulusal \u0130nsan Haklar\u0131 Kurumu kanununun de\u011fi\u015ftirilmesi, kapsaml\u0131 bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131k kar\u015f\u0131t\u0131 mevzuat\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulmas\u0131 ve yasalardaki ter\u00f6r tan\u0131m\u0131n\u0131n mu\u011flakl\u0131\u011f\u0131 ile uzun s\u00fcreli tutukluluk konular\u0131n\u0131 d\u00fczeltmesi tavsiyelerinde bulundu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Human Rights Watch T\u00fcrkiye Raporu 2013 T\u00fcrkiye T\u00fcrkiye\u2019de Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi (AKP) h\u00fck\u00fcmeti 2012 y\u0131l\u0131nda, durgunla\u015fmaya ra\u011fmen ve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak b\u00f6lgede liderlik rol\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmeye odaklanmakla birlikte, ekonomik b\u00fcy\u00fcmesini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc; ancak \u00fclkenin giderek k\u00f6t\u00fcye giden insan haklar\u0131 karnesini ve demokrasi a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 gidermek y\u00f6n\u00fcnde inand\u0131r\u0131c\u0131 ad\u0131mlar atmad\u0131. Savc\u0131lar ve mahkemeler, ter\u00f6rle [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1045,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27,22],"tags":[23,42,41],"class_list":["post-1044","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger_kurumlarin-raporlari","category-duyurular","tag-esit-haklar-icin-izleme-dernegi","tag-insan-haklari","tag-insan-haklari-izleme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1044","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1044"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1044\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7732,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1044\/revisions\/7732"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1044"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1044"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}