Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131, Uluslararas\u0131 Medeni Siyasal Haklar Uluslararas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin (MSHUS) 14. maddesinde, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin (A\u0130HS) 6. maddesinde ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasa\u2019s\u0131nda g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesinin temeli olarak kabul edilmektedir.
\nYasayla kurulmu\u015f, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z mahkeme, hakkaniyete uygun yarg\u0131lama ve makul s\u00fcre i\u00e7inde aleni yarg\u0131lamay\u0131 A\u0130HS adil yarg\u0131lama hakk\u0131n\u0131n temel kriterleri olarak belirler. Bu kriterler ba\u011flam\u0131nda mahkemeye eri\u015fim, masumiyet
\nkarinesi, susma hakk\u0131, silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi gibi pek \u00e7ok fakt\u00f6r\u00fcn e\u015f zamanl\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir.
\nAdil yarg\u0131lanmaya ili\u015fkin izleme, soru\u015fturman\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan yarg\u0131laman\u0131n karara ba\u011flanmas\u0131na ge\u00e7en kadar s\u00fcreyi i\u00e7ermektedir. Soru\u015fturma a\u015famas\u0131ndaki
\nuygulamalar davan\u0131n seyrini belirleyebilecek ayr\u0131nt\u0131lar bar\u0131nd\u0131rabilir. Bu nedenle soru\u015fturma a\u015famas\u0131na ili\u015fkin toplanabilecek her bilgi dava g\u00f6zlemcisinin
\nyapaca\u011f\u0131 analizi de kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r.
\nPek \u00e7ok uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcn dava izlemeye ili\u015fkin rehberi bulunmaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 Hukuk\u00e7ular Komisyonu taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan Dava G\u00f6zlemcileri i\u00e7in K\u0131lavuz (Manual for Trial Observers, the International Commission of Jurists) bunlardan bir tanesidir. Ayr\u0131ca Avrupa G\u00fcvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 (AG\u0130T) ve Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc de benzer k\u0131lavuzlar yay\u0131mlam\u0131\u015flard\u0131r. Bu rehber, T\u00fcrkiye\u2019de dava izlemeyi hedefleyen insan haklar\u0131 savunucular\u0131na ve hak temelli \u00e7al\u0131\u015fan Sivil Toplum \u00d6rg\u00fctleri\u2019ne (ST\u00d6) adil yarg\u0131lama standartlar\u0131n\u0131n pratikte izlenmesi i\u00e7in yol g\u00f6stermeyi hedeflemektedir. Dava g\u00f6zlemi yapacak olanlar i\u00e7in kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00f6rnek bir soru seti ile \u00f6rnek bir dava izleme raporu rehbere ilave edilmi\u015ftir.
\nDava \u0130zleme faaliyetlerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n bir yandan ST\u00d6\u2019lerin savunuculuk faaliyetlerine di\u011fer yandan yarg\u0131lama s\u00fcre\u00e7lerinin evrensel ilkelere uygun hale gelmesine katk\u0131 sa\u011flamas\u0131n\u0131 umut ediyoruz.<\/p>\n
<\/p>\n
A\u015fa\u011f\u0131ya t\u0131klayarak dava izleme rehberimizi okuyabilir, indirebilirsiniz, payla\u015fabilirsiniz.<\/p>\n
<\/p>\n