{"id":2519,"date":"2013-01-06T18:17:33","date_gmt":"2013-01-06T16:17:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.esithaklar.org\/?p=846"},"modified":"2022-04-21T17:09:02","modified_gmt":"2022-04-21T14:09:02","slug":"bm-raportoru-yasal-duzenlemedeki-eksiklikler-yargisiz-infazlarin-onunu-acmaktadir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/2013\/01\/06\/bm-raportoru-yasal-duzenlemedeki-eksiklikler-yargisiz-infazlarin-onunu-acmaktadir\/","title":{"rendered":"BM Raport\u00f6r\u00fc; Yasalardaki Eksiklikler Yarg\u0131s\u0131z Infazlar\u0131n \u00d6n\u00fcn\u00fc A\u00e7\u0131yor"},"content":{"rendered":"

26-30 Kas\u0131m 2012 tarihinde T\u00fcrkiye’ye resmi \u00a0ziyaretini ger\u00e7ekle\u015ftiren Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00d6zel Raport\u00f6r\u00fc Christof Heyns yarg\u0131s\u0131z, ani ve keyfi infazlarla ilgili ilk g\u00f6zlem raporunu yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n

\u00d6zel raport\u00f6r, kolluk g\u00fc\u00e7lerinin orant\u0131s\u0131z g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131, Roboski katliam\u0131, kad\u0131n cinayetleri, kamu g\u00f6revlilerinin de facto dokunulmazl\u0131klar\u0131, etkisiz soru\u015fturmalar ve uzun yarg\u0131lama s\u00fcre\u00e7leri, 1990 y\u0131llarda ger\u00e7ekle\u015fen faili mechul cinayetler ve toplu mezarlar konusuda g\u00f6zlemlere yer verilen raporda T\u00fcrkiye’ye \u00a014 \u00f6neride bulunuyor.<\/p>\n

\u00d6neriler<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Ter\u00f6r eylemleri i\u00e7in hi\u00e7bir ko\u015fulda hi\u00e7bir gerek\u00e7e s\u00f6z konusu olamad\u0131\u011f\u0131 gibi ter\u00f6rle m\u00fccadele ad\u0131na yap\u0131lan insan hakk\u0131 ihlalleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da herhangi bir gerek\u00e7enin s\u00f6z konusu olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. PKK da d\u00e2hil olmak \u00fczere, ter\u00f6rizm faaliyetinde bulunan b\u00fct\u00fcn gruplar bu t\u00fcr eylemlerini derhal sonland\u0131rmal\u0131d\u0131rlar.<\/li>\n
  2. T\u00fcrkiye, fail-i me\u00e7hul siyasi cinayetleri soru\u015fturmak ve muhtemel kovu\u015fturmalara ve ge\u00e7ici adaleti te\u015fvik edecek di\u011fer tedbirlere ve sorumluluk k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ili\u015fkin tavsiyelerde bulunmak \u00fczere, geni\u015f halk kitlelerinin deste\u011fine ve temsiline sahip olan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kurulu\u015fun olu\u015fturulmas\u0131 gerekti\u011fini dikkate almal\u0131d\u0131r. Benzer \u015fekilde, b\u00f6yle bir kurulu\u015fun olu\u015fturulmas\u0131 ve bu kurulu\u015fun yetkilerinin belirlenmesi (tarihin ne kadar gerisine gidece\u011fi de d\u00e2hil olmak \u00fczere) s\u00fcreci de a\u00e7\u0131k, \u015feffaf ve kapsay\u0131c\u0131 olmal\u0131d\u0131r. 90\u2019l\u0131 y\u0131llara ili\u015fkin g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131tlar ve toplu mezarlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7eren iddialar vard\u0131r.<\/li>\n
  3. T\u00fcrkiye\u2019nin bir yandan da \u00fclkenin g\u00fcney do\u011fusundaki bulunmu\u015f olan toplu mezarlara ili\u015fkin ba\u011f\u0131ms\u0131z adli soru\u015fturmalar\u0131n Minnesota Protokol\u00fc\u2019ne uygun olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekti\u011fini de dikkate almas\u0131 gerekmektedir. Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n kural olarak 20 y\u0131l oldu\u011fu ve 1990\u2019lardaki ihlallerin bir\u00e7o\u011funun 1993 ve 1994 y\u0131llar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda konular\u0131n ele al\u0131nmas\u0131 daha da acil bir hal te\u015fkil etmektedir.<\/li>\n
  4. Yukar\u0131da bahsi ge\u00e7enlerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak T\u00fcrkiye dava zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n soyk\u0131r\u0131m ve insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7larda ve i\u015fkencede uygulanmamas\u0131 yan\u0131nda sistemine di\u011fer ya\u015fama hakk\u0131 ihlallerinin de zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011framayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemelerin eklemesi gerekti\u011fini dikkate almal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  5. T\u00fcrkiye, Uludere\/Roboski kazas\u0131nda \u00f6nemli bir \u00f6ncelik sorunu olarak ba\u011f\u0131ms\u0131z ve kamuoyunun g\u00f6z\u00fcnde inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan ve \u015feffaf bir soru\u015fturman\u0131n \u00fcstlenilmesi gerekti\u011fini dikkate almal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  6. T\u00fcrkiye, Ceza Kanunu\u2019nun 82 maddesinin (j) f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201ct\u00f6re\u201d ad\u0131 alt\u0131nda i\u015flenen namus cinayetlerini de kapsayacak \u015fekilde anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini dikkate almal\u0131d\u0131r. \u201cHaks\u0131z tahrik\u201d bu t\u00fcr su\u00e7larda savunma arac\u0131 olarak ya da cezai indirim sebebi olarak kabul edilmemelidir ve yarg\u0131lamadaki iyi hal de hafifletici bir sebep olarak sunulamamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  7. T\u00fcrkiye, \u015fikayette bulunanlara kar\u015f\u0131 misilleme e\u011filimini tersine \u00e7evirmek ve durdurmak i\u00e7in \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini dikkate almal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  8. T\u00fcrkiye; tan\u0131klar\u0131n, ma\u011fdurlar\u0131n, ailelerinin ve di\u011fer taraflar\u0131n (\u00f6rne\u011fin gazeteciler gibi) kendilerini g\u00f6zda\u011f\u0131 verilmi\u015f hissetmelerini ve misillemelere u\u011framalar\u0131n\u0131 engelleyici, daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve etkili uygulanan bir cezai takibat sistemine ihtiya\u00e7 oldu\u011funu dikkate almal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  9. T\u00fcrkiye; polis ve di\u011fer g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u015fikayetlerin ba\u011f\u0131ms\u0131zca y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi i\u00e7in gerekli \u00f6nlemleri almas\u0131 gerekti\u011fini hat\u0131rlamal\u0131d\u0131r<\/li>\n
  10. T\u00fcrkiye, kolluk kuvvetlerinin kuvvet kullanmas\u0131na ili\u015fkin kanunlar\u0131n (5861 Say\u0131l\u0131 Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu ve 2803 Say\u0131l\u0131 Jandarma Te\u015fkilat G\u00f6rev ve Yetkileri Kanunu) uluslararas\u0131 standartlara (Kolluk Kuvvetlerinin Kuvvet ve Ate\u015fli Silah Kullanmas\u0131na Dair Temel Kurallar) uygun hale getirilmesi gerekti\u011fini dikkate almal\u0131d\u0131r. Orant\u0131l\u0131l\u0131k ve zorunluluk, s\u00f6z konusu standartlar\u0131n ayr\u0131lmaz iki \u00f6\u011fesidir ve yaln\u0131zca hayat kurtarma s\u00f6z konusu oldu\u011funda bunlar\u0131n dengeli bir ili\u015fkisinden bahsedilebilir. \u00d6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc kuvvet sadece ya\u015fam\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131labilir. Bu \u00f6l\u00e7\u00fctler b\u00fct\u00fcn kolluk kuvvetlerinin uygulamalar\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc olmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  11. Ger\u00e7ekten de kolluk kuvvetlerinin idari izin al\u0131nmaks\u0131z\u0131n yarg\u0131lanabilece\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnse, T\u00fcrkiye bu ger\u00e7e\u011fin daha yayg\u0131n olarak bilinmesini sa\u011flamal\u0131 ve savc\u0131lar da s\u00f6z konusu izinlerin al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in devam eden uygulamalara ivedilikle son vermelidir.<\/li>\n
  12. T\u00fcrkiye, T\u00fcrk \u0130nsan Haklar\u0131 Komisyonu (T\u0130HK)\u2019nun hukuki \u00e7er\u00e7evesini Paris Prensipleri\u2019ne uygun hale getirilecek \u00f6l\u00e7\u00fcde incelemelidir. T\u0130HK\u2019e anayasada bir referans i\u00e7erecek \u015fekilde \u00f6nem verilmelidir.<\/li>\n
  13. T\u00fcrkiye, h\u00fck\u00fcmetin 1993 Viyana D\u00fcnya \u0130nsan Haklar\u0131 Konferans\u0131na uygun olarak halk\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 da i\u00e7ine alan, kapsaml\u0131 bir insan haklar\u0131 plan\u0131 haz\u0131rlamas\u0131 gerekti\u011fini dikkate almal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  14. T\u00fcrkiye, T\u00fcm Ki\u015filerin Zorla Kaybedilmekten Korunmas\u0131na Dair Uluslararas\u0131 S\u00f6zle\u015fme ve Roma Stat\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn imzalanmas\u0131n\u0131 dikkate almal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n