E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi ve K\u0131sa Dalga i\u015fbirli\u011finde haz\u0131rlanan Yasaks\u0131z Meydan\u2019\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Zeynep Duygu A\u011fbay\u0131r\u2019\u0131n konu\u011fu Avukat Halim Y\u0131lmaz; m\u00fcltecilerin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131n\u0131 ulusal ve uluslararas\u0131 mevzuata g\u00f6re de\u011ferlendiriyor.<\/p>\n\n\n\n
Avukat Halim Y\u0131lmaz, son d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fen m\u00fcdahaleler ve haklara e\u015fit eri\u015fimi k\u0131s\u0131tlayan d\u00fczenlemeler \u00fczerinden bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131n\u0131 anlat\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n
\u201cE\u011fer anayasada ve kanunlarda herkesin sahip olabildi\u011fi haksa tabii ki buna vatanda\u015flar da yabanc\u0131 insan olan herkes bu hakka sahip oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc h\u00fcrriyeti de ayn\u0131 \u015fekilde herkes i\u00e7in tan\u0131nm\u0131\u015f bir hakt\u0131r ve herkes bu hakk\u0131 kullanabilir. Anayasa’daki ifadesiyle \u2018herkes \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z toplant\u0131 ve g\u00f6steri d\u00fczenleme hakk\u0131na sahiptir.\u2019 Fakat buradaki problem \u015fundan kaynaklan\u0131yor hem vatanda\u015flar hem de yabanc\u0131lar bak\u0131m\u0131ndan. 2911 say\u0131l\u0131 Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu ve buna ili\u015fkin i\u015fte y\u00f6netmelik, mevzuat vs. bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman Anayasa’da net bir \u015fekilde, geni\u015f bir \u015fekilde tan\u0131nan bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ciddi bir \u015fekilde maalesef budad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6nceden bir organizasyon komitesi haz\u0131rlanmas\u0131, bunun valili\u011fe bildirilmesi, bir \u015fekilde bunun izin gibi de\u011ferlendirilmesi\u2026 Yasada izin almaks\u0131z\u0131n diyor ama maalesef i\u015fin alt mevzuat\u0131na gitti\u011fimiz zaman bu sefer izin al\u0131nmas\u0131 prosed\u00fcr\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. \u00c7o\u011fu zaman izinler de verilmiyor, bu da \u015fu anlama geliyor: Anayasa’da herkesin vatanda\u015f\u0131n dahil sahip oldu\u011fu bu hakk\u0131 maalesef uygulamada ciddi anlamda sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz ki buna ili\u015fkin Anayasa Mahkemesi ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi’nin \u00e7ok say\u0131da karar da var. Burada \u00f6nemli olan k\u0131stas, \u00f6nceden izin al\u0131nsa da al\u0131nmasa da silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z bir bi\u00e7imde insanlar\u0131n kendini ifade edebilmesi, protesto edebilmeleri. \u00c7o\u011fu zaman valiliklerin ya da idari birimlerin koyduklar\u0131 engeller, yasaklama kararlara ya da belirli baz\u0131 yerlerde g\u00f6steri izin vermemelerinin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ihlal etti\u011fi sonucuna mahkemeler var\u0131yorlar. Yabanc\u0131lar da ayn\u0131 \u015fekilde toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yapmaya protesto yapmaya tabii ki haklar\u0131 var, Anayasa’da bu hak tan\u0131nm\u0131\u015f.\u201d<\/p>\n\n\n\n
20 Mart 2021 tarihinde Denizli’de \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi eylemine kat\u0131ld\u0131klar\u0131 gerek\u00e7esiyle 4 \u0130ranl\u0131 kad\u0131n hakk\u0131nda s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 karar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Benzer bir \u015fekilde 10 Mart 2022 tarihinde Feminist Gece Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc’nde g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nan \u0130ran’a gitmesi durumunda hayati tehlikesi oldu\u011fu bilinen \u0130ranl\u0131 m\u00fclteci Ghazale Moghaddam hakk\u0131nda s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 karar\u0131 verilmi\u015fti. Avukat Y\u0131lmaz, bu kararlardan hareketle; \u00f6zellikle s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmeleri durumunda hayati tehlikeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalma riski bulunan m\u00fcltecilerin s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 kararlar\u0131n\u0131 ulusal mevzuata g\u00f6re de\u011ferlendiriyor:<\/p>\n\n\n\n
\u201cSadece bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131n\u0131 kullanmaya \u00e7al\u0131\u015fmak nedeniyle bu ki\u015filerin s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmesi ve \u00fclkeden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na dair bir karar verilmesini ben do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Burada \u00f6nemli olan -ki m\u00fclteci hukukunda en \u00f6nemli ilkelerden bir tanesi geri g\u00f6nderme yasa\u011f\u0131d\u0131r. Bu da \u015fu anlama gelir: Bir ki\u015fi ne olursa olsun g\u00f6nderilece\u011fi yerde bir zulme maruz kalma riski varsa o ki\u015fi oraya g\u00f6nderilmez. \u015eu anlama gelir: Devletler kendi egemenlik sahalar\u0131 i\u00e7erisindeki hak ihlallerinden sorumludurlar. Kendi do\u011frudan yapt\u0131klar\u0131 fiillerden ve ihmal suretiyle yapt\u0131klar\u0131ndan. Devletler ki\u015fileri g\u00f6nderdikleri yerlerde, o ki\u015filerin varacaklar\u0131 yerde bir zulme maruz kalmalar\u0131 halinde g\u00f6nderen devlet sorumlu olur ve bu Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi i\u00e7tihatlar\u0131yla da tekrarlanagelen bir hakt\u0131r, i\u015fkence yasa\u011f\u0131n\u0131n farkl\u0131 bir versiyonudur. Yani T\u00fcrkiye Rize’den, Mu\u011fla’ya kadar, Hakkari’den Edirne’ye kadar olan b\u00fct\u00fcn alan i\u00e7erisindeki hak ihlallerinden sorumlu. Hak ihlal olmamas\u0131n\u0131, vatanda\u015flar\u0131n ya da b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n kendi temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini kullanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fc.\u201d<\/p>\n\n\n\n
E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi ve K\u0131sa Dalga ortakl\u0131\u011f\u0131nda Yasaks\u0131z Meydan, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131 engellenen ve seslerini kamuoyuna duyurmak isteyenlerin platformu olmaya devam ediyor. E\u011fer siz de toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131n\u0131z\u0131n ihlal edildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z ya da bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131na dair s\u00f6ylemek istedikleriniz varsa, E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi ve Yasaks\u0131z Meydan ekibine esithaklar@gmail.com adresinden ve sosyal medya hesaplar\u0131m\u0131zdan ula\u015fabilirsiniz.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n S\u00d6YLE\u015e\u0130N\u0130N TAMAMI<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n ZD: E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi ve K\u0131sa Dalga i\u015fbirli\u011fi ile Yasaks\u0131z Meydan ba\u015fl\u0131yor. Ben Zeynep Duygu A\u011fbay\u0131r. Bug\u00fcnk\u00fc konu\u011fumuz Avukat Halim Y\u0131lmaz. Ho\u015f geldiniz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n HY: Ho\u015f bulduk, te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n\n\n\n ZD: Son y\u0131llarda bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6sterilere kat\u0131ld\u0131klar\u0131 gerek\u00e7esiyle s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 kararlar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fan g\u00f6\u00e7menlerin haberleri bas\u0131na yans\u0131maktad\u0131r. Onlardan bir tanesinden bahsetmek istiyorum. 20 Mart 2021 tarihinde Denizli’de \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi eylemine kat\u0131ld\u0131klar\u0131 gerek\u00e7esiyle haklar\u0131nda s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 karar\u0131 al\u0131nan 4 \u0130ranl\u0131 kad\u0131n. Eylemden sonra 5 Nisan 2021\u2019de Esmaeil Fattahi, Zeinab Sahafi, Leili Faraji ile eyleme kat\u0131lmayan Pourakbari Kermani g\u00f6zalt\u0131na al\u0131n\u0131yor ve 6 Nisan’da s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 karar\u0131 ile Ayd\u0131n Geri G\u00f6nderme Merkezi\u2019ne g\u00f6nderiliyor. 1 ay burada tutulduktan sonra biri haricinde 3 kad\u0131n farkl\u0131 \u015fehirlere s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Bir taraftan da hukuki m\u00fccadele ba\u015fl\u0131yor. \u0130ran’a geri g\u00f6nderilmeleri durumunda hayati tehlikeleri oldu\u011fu belirtilen 4 kad\u0131na ili\u015fkin verilen s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 karar\u0131n iptali i\u00e7in 11 Nisan 2021\u2019de dava a\u00e7\u0131l\u0131yor. Denizli \u0130dare Mahkemesi itirazlar\u0131 31 Aral\u0131k 2021\u2019de reddediyor. \u0130ranl\u0131 kad\u0131nlar\u0131n yarg\u0131lama boyunca s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmelerini \u00f6nlemek i\u00e7in AYM’ye yapt\u0131klar\u0131 tedbir durdurma ba\u015fvurusu reddediliyor. Benzer bir \u015fekilde 10 Mart 2022 tarihinde Feminist Gece Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc’nde g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nan \u0130ran’a gitmesi durumunda hayati tehlikesi oldu\u011fu bilinen \u0130ranl\u0131 m\u00fclteci Ghazale Moghaddam hakk\u0131nda s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 karar\u0131 verilmi\u015ftir. Tam da bu noktada bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131n\u0131 bu olaylardan yola \u00e7\u0131karak konu\u015fmak isteriz. Tekrardan ho\u015f geldiniz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n HY: Ho\u015f bulduk, tekrardan te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n\n\n\n ZD: Asl\u0131nda \u00e7ok k\u0131saca g\u00f6\u00e7men m\u00fclteci mi demeliyiz g\u00f6\u00e7men mi demeliyiz, \u00fczerine konu\u015farak ba\u015flayabiliriz diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/strong><\/p>\n\n\n\n HY: Evet, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc ile ilgili iki \u00f6rnek verdiniz. Bunlar\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi de bu ki\u015filerin yabanc\u0131 uyruklu olmas\u0131, yani g\u00f6\u00e7men olmalar\u0131 ve hatta anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla m\u00fcltecilik; sosyal medyadan takip etti\u011fim kadar\u0131yla. Yani kendi \u00fclkelerindeki zul\u00fcm nedeniyle T\u00fcrkiye\u2019ye s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f olan ki\u015filer bunlar. Bu yabanc\u0131lar\u0131n ve g\u00f6\u00e7menlerin toplant\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc ya da toplanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin haklar\u0131na ge\u00e7meden \u00f6nce bir kavramsal de\u011finmekte, k\u0131saca kavramlara de\u011finmekte fayda var. Kural olarak evet, bizler vatanda\u015flar\u0131z. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti yurtta\u015flar\u0131y\u0131z yani ve vatanda\u015f ba\u011f\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olan herkes vatanda\u015f oldu\u011fu i\u00e7in bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalan herkes yabanc\u0131. Yani vatans\u0131z, m\u00fclteci, g\u00f6\u00e7men, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 ne derseniz hepsine yabanc\u0131 diyoruz. Fakat ben kavram olarak genel itibariyle g\u00f6\u00e7men kavram\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 tercih ederim. E\u011fer bir zul\u00fcm nedeniyle bask\u0131 nedeniyle bir mecburiyet nedeniyle o ki\u015fi kendi \u00fclkesinden g\u00f6\u00e7 etmi\u015f ve ba\u015fka bir yere gitmi\u015fse buna da m\u00fclteci demek daha do\u011fru.<\/p>\n\n\n\n ZD: Peki, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131n\u0131 uluslararas\u0131 ve ulusal mevzuat a\u00e7\u0131s\u0131ndan nas\u0131l de\u011ferlendirebiliriz? Hakk\u0131n kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin s\u0131n\u0131rlar bak\u0131m\u0131ndan vatanda\u015flardan farkl\u0131 olarak \u00e7izilen s\u0131n\u0131rlar var m\u0131d\u0131r? Varsa bunlardan k\u0131saca bahsedebilir misiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n HY: Evet, demi\u015ftik ki e\u011fer anayasada ve kanunlarda herkesin sahip olabildi\u011fi haksa tabii ki buna vatanda\u015flar da yabanc\u0131 insan olan herkes bu hakka sahip oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc h\u00fcrriyeti de ayn\u0131 \u015fekilde herkes i\u00e7in tan\u0131nm\u0131\u015f bir hakt\u0131r ve herkes bu hakk\u0131 kullanabilir. Anayasa’daki ifadesiyle herkes \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z toplant\u0131 ve g\u00f6steri d\u00fczenleme hakk\u0131na sahiptirler. Fakat buradaki problem \u015fundan kaynaklan\u0131yor hem vatanda\u015flar hem de yabanc\u0131lar bak\u0131m\u0131ndan. 2911 say\u0131l\u0131 Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu ve buna ili\u015fkin i\u015fte y\u00f6netmelik, mevzuat vs. bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman Anayasa’da net bir \u015fekilde geni\u015f bir \u015fekilde tan\u0131nan bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ciddi bir \u015fekilde maalesef budad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6nceden i\u015fte bir organizasyon komitesi haz\u0131rlanmas\u0131, bunun valili\u011fe bildirilmesi, bir \u015fekilde bunu izin gibi de\u011ferlendirilmesi\u2026 Yasada izin almaks\u0131z\u0131n diyor ama maalesef i\u015fin alt mevzuat\u0131na gitti\u011fimiz zaman bu sefer izin al\u0131nmas\u0131 prosed\u00fcr\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. \u00c7o\u011fu zaman izinler de verilmiyor, bu da \u015fu anlama geliyor. Anayasa’da herkesin vatanda\u015f\u0131n dahil sahip oldu\u011fu bu hakk\u0131 maalesef uygulamada ciddi anlamda sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz ki buna ili\u015fkin Anayasa Mahkemesi ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi’nin \u00e7ok say\u0131da karar da var. Burada \u00f6nemli olan k\u0131stas, yani \u00f6nceden izin al\u0131nsa da al\u0131nmasa da silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z bir bi\u00e7imde insanlar\u0131n kendini ifade edebilmesi, protesto edebilmeleri. \u00c7o\u011fu zaman valiliklerin ya da idari birimlerin koyduklar\u0131 engeller, yasaklama kararlara ya da belirli baz\u0131 yerlerde g\u00f6steri izin vermemelerinin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ihlal etti\u011fi sonucuna mahkemeler var\u0131yorlar. Yabanc\u0131lar da ayn\u0131 \u015fekilde toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yapmaya protesto yapmaya tabii ki haklar\u0131 var, Anayasa’da bu hak tan\u0131nm\u0131\u015f. Fakat dedi\u011fim gibi bunun alt mevzuat\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman kanunun, zannediyorum 3. Maddesi idi, yabanc\u0131lar e\u011fer b\u00f6yle bir toplant\u0131da g\u00f6steride rol alacaklarsa, konu\u015fma yapacaklarsa, i\u015f alacaklarsa valili\u011fe 48 saat \u00f6ncesinden onlar\u0131n da isimlerinin bildirilmesi gerekiyor. Asl\u0131nda bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman bunun sanki b\u00f6yle \u00e7ok ciddi bir g\u00fcvenlik problemi toplant\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne konmu\u015f olur. Tabii ki toplant\u0131 ve g\u00f6steri yaparken bir toplanma s\u0131ras\u0131nda kamu d\u00fczeninin bozulmas\u0131 veya insanlar\u0131n ya da mallar\u0131n canlar\u0131n zarar g\u00f6rmesi ihtimali tabii olabilir. Burada kamuya yani devlete d\u00fc\u015fen g\u00f6rev kendi seslerini duyurmak, bir \u015fey ifade etmek isteyen insanlar\u0131n g\u00fcvenini sa\u011flamak ve bunu d\u00fczenli, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l, g\u00fcven i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flamakt\u0131r; engellemek de\u011fil. Ama uygulamaya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u00e7o\u011funlukla e\u011fer ho\u015fa gitmeyen veya ters gelen veya siyasi iktidardan ho\u015flanmayan bir konu s\u00f6z konusu oldu\u011fu zaman; do\u011frudan yasaklama, engelleme, hatta \u00e7o\u011fu zaman \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir bi\u00e7imde m\u00fcdahale ederek, hatta i\u015fkence, k\u00f6t\u00fc muamele sonucunu do\u011furacak \u015fekilde yaralamak ve maalesef g\u00f6steri engellemek \u015feklinde oluyor ki bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu daha sonra hak ihlali olarak tespit ediliyor Bence T\u00fcrkiye’nin belki de demokratikle\u015fmesinin \u00f6n\u00fcndeki sorunlar\u0131ndan bir tanesi de toplant\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc d\u00fczg\u00fcn d\u00fczenle Anayasa\u2019ya uygun b ir \u015fekilde kullanmas\u0131d\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Evet, yabanc\u0131lar da bu haklara sahip ama uygulamada maalesef onlar\u0131n da \u00e7o\u011fu zaman sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz, biliyoruz.<\/p>\n\n\n\n ZD: Peki bu s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 kararlar\u0131n\u0131 \u00f6zellikle de s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmeleri durumunda hayati tehlikeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalma riski bulunan \u00f6rneklerdeki -mesela demin bahsetti\u011fim kad\u0131nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan en az\u0131ndan- ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u00fcre\u00e7leri ulusal mevzuat a\u00e7\u0131s\u0131ndan nas\u0131l de\u011ferlendirebiliriz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n HY: Sosyal medyadan takip etti\u011fim kadar\u0131yla Denizli\u2019deki olay\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum, \u0130stanbulda\u2019kini tam hat\u0131rlam\u0131yorum, ama 4 tane \u0130ranl\u0131 kad\u0131n\u0131n Denizli\u2019deki olay\u0131 ve daha sonra g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmalar\u0131 ve s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 i\u015flemlerini ben sosyal medyadan takip etmi\u015ftim. Yabanc\u0131 olmalar\u0131 bu haktan mahrum edilmeleri gerekti\u011fi sonucunu do\u011furmaz. E\u011fer kimseye zarar vermemi\u015flerse, silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z g\u00f6steriyse tabii ki bunu yapabilirler. \u00d6nceden izin alma \u015fart\u0131n\u0131n da kanuna ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ve asl\u0131nda kanunun kapsam\u0131na girmeyen bir\u00e7ok olayda da, mesela kapal\u0131 toplant\u0131 yap\u0131lmas\u0131, dernek toplant\u0131s\u0131 gibi durumlarda dahi, \u00e7o\u011fu zaman polis ya da kaymakaml\u0131k m\u00fcdahale eder ve yap\u0131lmas\u0131na izin vermez. Ancak Kanunun 4. maddesindeki istisnalardan bir tanesi kapal\u0131 toplant\u0131lard\u0131r, kapal\u0131 konferanslard\u0131r. Bunlar i\u00e7in normalde herhangi biri i\u00e7in \u00f6nceden bildirim vermesi gerekmedi\u011fi halde \u00e7o\u011fu zaman kaymakaml\u0131klar, valilikler onlara da m\u00fcdahale ederler ve ho\u015flar\u0131na gitmeyen toplant\u0131y\u0131 maalesef sonland\u0131r\u0131rlar. S\u00f6z konusu bahsetti\u011finiz s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 karar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan 4 tane \u0130ranl\u0131 m\u00fclteci -m\u00fclteci diyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc kendi \u00fclkelerindeki zul\u00fcm ve takibat nedeniyle T\u00fcrkiye\u2019ye s\u0131\u011f\u0131nmak durumunda kalm\u0131\u015flar. B\u00f6yle bir durumda bu ki\u015filerin bu haklar\u0131 kullanmalar\u0131 da gayet do\u011fald\u0131r. Devlet silahs\u0131z, sald\u0131r\u0131s\u0131z veya kamu d\u00fczenini korumak gibi durumlar i\u00e7in tabii ki tedbirler alabilir. Ama sadece b\u00f6yle bir hak kullanmaya \u00e7al\u0131\u015fmak nedeniyle bu ki\u015filerin s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmesi ve \u00fclkeden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na dair bir karar verilmesini ben do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Burada \u00f6nemli olan -ki m\u00fclteci hukukuna en \u00f6nemli ilkelerden bir tanesi geri g\u00f6nderme yasa\u011f\u0131d\u0131r. Bu da \u015fu anlama gelir: Bir ki\u015fi ne olursa olsun g\u00f6nderilece\u011fi yerde bir zulme maruz kalma riski varsa o ki\u015fi oraya g\u00f6nderilmez. \u015eu anlama gelir: Devletler kendi egemenlik sahalar\u0131 i\u00e7erisindeki hak ihlallerinden sorumludurlar. Kendi do\u011frudan yapt\u0131klar\u0131 fiillerden ve ihmal suretiyle yapt\u0131klar\u0131ndan. Fakat bunun bir istisnas\u0131 devletler ki\u015fileri g\u00f6nderdikleri yerlerde, o ki\u015filerin varacaklar\u0131 yerde bir zulme maruz kalmalar\u0131 halinde g\u00f6nderen devlet sorumlu olur ve bu Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi i\u00e7tihatlar\u0131yla da tekrarlanagelen bir hakt\u0131r, i\u015fkence yasa\u011f\u0131n\u0131n farkl\u0131 bir versiyonudur. Yani T\u00fcrkiye Rize’den, Mu\u011fla’ya kadar, Hakkari’den Edirne’ye kadar olan b\u00fct\u00fcn alan i\u00e7erisindeki hak ihlallerinden sorumlu. Hak ihlal olmamas\u0131n\u0131, vatanda\u015flar\u0131n ya da b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n kendi temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini kullanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fc. Fakat bir ki\u015fiye ba\u015fka bir yere g\u00f6nderdi\u011fi zaman Suriye\u2019ye, Irak’a, Somali’ye, \u00d6zbekistan’a, Do\u011fu T\u00fcrkistan’a ya da ba\u015fka\u2026 E\u011fer bu insan\u0131n i\u015fkence, k\u00f6t\u00fc muamele g\u00f6rece\u011fi ya da ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n ciddi anlamda risk alt\u0131na girmesi durumu s\u00f6z konusuysa b\u00f6yle bir durumda g\u00f6nderen devlet sorumlu olur. Verdi\u011fim \u00f6rneklerde Suriye, Irak ya da \u015fu anda da Rusya ve \u0130ran ya da i\u015fte \u00c7in bunlar Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin ya da bir\u00e7ok s\u00f6zle\u015fmenin taraf\u0131 de\u011filler, ama buna kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6nderen devlet T\u00fcrkiye, Avrupa Konseyi \u00fcyesi ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesinin yetkisini kabul eden bir taraf devlet ve g\u00f6nderme halinde de bu riski iyi bir \u015fekilde de\u011ferlendirmemi\u015fse incelemeden g\u00f6ndermi\u015fse bundan dolay\u0131 da sorumlu olur. Hatta bununla ba\u011flant\u0131 olarak bug\u00fcn yay\u0131nlanan bir Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi karar\u0131 var. Orada Yunanistan s\u0131n\u0131r\u0131nda yakaland\u0131ktan sonra Suriye’ye zorla g\u00f6nderilen ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc geri d\u00f6n\u00fc\u015f ad\u0131 alt\u0131nda g\u00f6nderilen bir ki\u015fi hakk\u0131nda verilen ihlal karar\u0131 vard\u0131. Mahkeme \u00f6zetle \u015funu s\u00f6yledi, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi, ki\u015finin Suriye’ye, i\u00e7 sava\u015f\u0131n devam etti\u011fi Suriye’ye g\u00f6nderilmesi temel hak ihlalidir, i\u015fkence yasa\u011f\u0131n\u0131n ihlalidir. Yakla\u015f\u0131k 20 saatlik bir s\u00fcre\u00e7te kelep\u00e7eli olarak otob\u00fcsle Edirne’den Hatay’a g\u00f6nderilmesi bu ayr\u0131ca bir k\u00f6t\u00fc muamele te\u015fkil eder. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kanuna ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r, ve ayn\u0131 zamanda bu ki\u015finin bu haklar\u0131na itiraz etmesine imkan verilmedi\u011fi i\u00e7in etkili i\u00e7 hukuk yollar\u0131n\u0131n kullanma imkan\u0131 da bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in s\u00f6zle\u015fmenin 3. maddesinin ihlaline karar vermi\u015ftir. \u00d6zetlemek gerekirse hem T\u00fcrkiye’deki mevzuat, Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131 ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi kararlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman yabanc\u0131lar istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda ayn\u0131 \u015fekilde vatanda\u015flar gibi temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere sahiptirler. Devletin ayn\u0131 \u015fekilde onlara da bir insana tabi korumas\u0131 gerekiyor, gerekli tedbirleri almas\u0131 gerekiyor ve onlara muamele derken T\u00fcrkiye’nin taraf oldu\u011fu s\u00f6zle\u015fmelere ve T\u00fcrkiye’nin kanunlar\u0131na uygun bir bi\u00e7imde muamele edilmesi, insan onuruna yara\u015f\u0131r bir bi\u00e7imde muamele edilmesi gerekiyor, aksi halde bu bir hak ihlali ve zul\u00fcm olarak tespit edilir ve kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kabilir. \u0130ranl\u0131lar \u00f6rne\u011fine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman da o ki\u015filerin \u00f6zellikle \u0130ran’daki rejim, siyasi muhaliflere yap\u0131lan muamelelere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman onlar\u0131n zul\u00fcm g\u00f6rece\u011fi neredeyse kesin gibi. Bu konuda iyi bir bi\u00e7imde de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 varsa s\u0131\u011f\u0131nma, uluslararas\u0131 koruma ba\u015fvurular\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etme kararlar\u0131n\u0131 ona g\u00f6re de\u011ferlendirmesi gerekir ama T\u00fcrkiye’deki \u015fu anki konuyla ilgili 6458 say\u0131l\u0131 Yabanc\u0131lar ve Uluslararas\u0131 Koruma Kanunu ki 2014’ten bu yana y\u00fcr\u00fcrl\u00fcktedir hala hukuk\u00e7ular, avukatlar, hakimler taraf\u0131ndan tam olarak hazmedildi\u011fi ve ya tam olarak anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Tabii T\u00fcrkiye’de \u00e7ok fazla belki g\u00f6\u00e7men de var, onla ilgili bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda nas\u0131l daha \u00e7abuk bir \u015fekilde \u00f6\u011frenmesi gerekir. Ancak \u0130stanbul, Ankara, \u0130zmir gibi b\u00fcy\u00fck\u015fehirler d\u0131\u015f\u0131ndaki mahkemelerin hala geri g\u00f6nderme yasa\u011f\u0131, m\u00fclteciler, g\u00f6\u00e7menler, kavramlar, ilgili kanun bu konuyu tam olarak ben anlayabildiklerine inanm\u0131yorum. Bir\u00e7ok kararda da bunu g\u00f6r\u00fcyoruz ki; Denizli \u0130dare Mahkemesi bahsetti\u011finiz kararda \u00f6rneklerden bir tanesi, ona \u015f\u00fcphe yok. <\/p>\n\n\n\n ZD: Peki son olarak bir \u015fey sormak istiyorum: Bu kararlar bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri haklar\u0131n\u0131 kullanmak isteyen ba\u015fta -sizin de dedi\u011finiz gibi- yabanc\u0131lar, g\u00f6\u00e7menler genel olarak da yurtta\u015flar i\u00e7in ne s\u00f6yl\u00fcyor? Genel bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izdi\u011fimizde hak ihlalleri \u00e7er\u00e7evesinden bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n HY: Toplant\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Anayasa\u2019da tan\u0131nan bir hak, ayn\u0131 zamanda Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi ve Medeni ve Siyasi Haklar S\u00f6zle\u015fmesi, \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesinde bu hak olarak yer al\u0131yor. Fakat problem \u015fu: Uygulamaya do\u011fru gidince ve mevzuat\u0131n d\u00fczenlemelerine gitti\u011fimiz zaman bunlar ku\u015fa \u00e7evriliyor. Uygulamada hi\u00e7bir \u015fekilde neredeyse izin vermiyor. Burada do\u011fal olan \u015fudur: \u0130nsanlar kalabal\u0131k caddelerde bir\u00e7ok yerde sesini duyurmak ister. \u00d6nemli olan burada kamu bar\u0131\u015f\u0131n\u0131n ve toplumsal bar\u0131\u015f\u0131n bozulmamas\u0131 veya o haklar\u0131 ya da o s\u00f6ylemi dile getiren insanlar\u0131n bir zarar g\u00f6rmeden onu dile getirmesidir. \u0130nsanlar protesto da edebilir -do\u011fru veya yanl\u0131\u015f- sonu\u00e7ta bir \u015fekilde sesini \u00e7\u0131karmas\u0131, dile getirmesi, belirli bir durumu belki afi\u015fe etmesi gerekebilir. Onun i\u00e7in bu ayn\u0131 zamanda ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de sonu\u00e7ta bir kullanma bi\u00e7imidir. \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve toplanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kuramad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman zaten o zaman yani bir insan haklar\u0131na ve yani demokratik bir toplumdan bahsetmek zaten s\u00f6z konusu olmayacak. Burada olmas\u0131 gereken \u015fu: Anayasa Mahkemesi, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi i\u00e7tihatlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde insanlar\u0131 normal bir \u015fekilde silahs\u0131z, sald\u0131r\u0131s\u0131z ve \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n toplant\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip olmas\u0131d\u0131r. Esas olan budur. Olmas\u0131 gereken de budur. <\/p>\n\n\n\n ZD: Peki bize kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcrler. E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi ve K\u0131sa Dalga i\u015fbirli\u011fi ile Yasaks\u0131z Meydan, farkl\u0131 konu ve konuklarla iki haftada bir cuma g\u00fcn\u00fc sizlerle olmaya devam edecek. \u015eimdilik ho\u015f\u00e7a kal\u0131n.<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi ve K\u0131sa Dalga i\u015fbirli\u011finde haz\u0131rlanan Yasaks\u0131z Meydan\u2019\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Zeynep Duygu A\u011fbay\u0131r\u2019\u0131n konu\u011fu Avukat Halim Y\u0131lmaz; m\u00fcltecilerin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131n\u0131 ulusal ve uluslararas\u0131 mevzuata g\u00f6re de\u011ferlendiriyor. Avukat Halim Y\u0131lmaz, son d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fen m\u00fcdahaleler ve haklara e\u015fit eri\u015fimi k\u0131s\u0131tlayan d\u00fczenlemeler \u00fczerinden bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7875,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22,39,286,255],"tags":[33,23,258],"class_list":["post-7971","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-duyurular","category-genel","category-toplanti-ve-gosteri-hakki","category-yasaksiz-meydan","tag-ayrimcilik","tag-esit-haklar-icin-izleme-dernegi","tag-toplanti-ve-gosteri-hakki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7971","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7971"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7971\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8301,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7971\/revisions\/8301"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7875"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}