{"id":8117,"date":"2022-07-22T12:40:47","date_gmt":"2022-07-22T09:40:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.esithaklar.org\/?p=8117"},"modified":"2022-09-20T12:49:49","modified_gmt":"2022-09-20T09:49:49","slug":"podcast-yasaksiz-meydan-36-bariscil-toplanti-ve-gosteriler-icin-4-yilda-en-az-1088-yasak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/2022\/07\/22\/podcast-yasaksiz-meydan-36-bariscil-toplanti-ve-gosteriler-icin-4-yilda-en-az-1088-yasak\/","title":{"rendered":"Podcast: Yasaks\u0131z Meydan 36 &#8211; Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steriler i\u00e7in 4 y\u0131lda en az 1088 yasak!"},"content":{"rendered":"\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-rich is-provider-spotify wp-block-embed-spotify wp-embed-aspect-21-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe title=\"Spotify Embed: \u00a04 YILDA EN AZ 1088 EYLEM YASAKLANDI\" style=\"border-radius: 12px\" width=\"100%\" height=\"152\" frameborder=\"0\" allowfullscreen allow=\"autoplay; clipboard-write; encrypted-media; fullscreen; picture-in-picture\" src=\"https:\/\/open.spotify.com\/embed\/episode\/1xkdfBZVtLqWYuZcyVWnXQ?si=LUKPpWhHRZ6uAvkihhv4mg&#038;utm_source=oembed\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi\u2019nde y\u00f6netim kurulu \u00fcyesi olan Do\u00e7. Dr. Dil\u015fad \u00c7i\u011fdem Sever, \u201cT\u00fcrkiye&#8217;de Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Hakk\u0131 Bak\u0131m\u0131ndan \u0130dari Yarg\u0131n\u0131n Etkili Bir Ba\u015fvuru Yolu Olarak Niteli\u011fi: Yasaklama Kararlar\u0131nda \u0130ptal Davalar\u0131 ve K\u00f6t\u00fc Muamelede Tam Yarg\u0131 Davalar\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan Bir \u0130nceleme\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 raporunu anlat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi ve K\u0131sa Dalga i\u015fbirli\u011finde haz\u0131rlanan Yasaks\u0131z Meydan\u2019\u0131n 36. b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Zeynep Duygu A\u011fbay\u0131r\u2019\u0131n konu\u011fu, At\u0131l\u0131m \u00dcniversitesi&#8217;nde \u00f6\u011fretim \u00fcyesi, ayn\u0131 zamanda E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi\u2019nde y\u00f6netim kurulu \u00fcyesi olan Do\u00e7. Dr. Dil\u015fad \u00c7i\u011fdem Sever. Bu b\u00f6l\u00fcmde, ESH\u0130D\u2019in bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131 izleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda Dil\u015fad \u00c7i\u011fdem Sever taraf\u0131ndan yaz\u0131lan \u201cT\u00fcrkiye&#8217;de Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Hakk\u0131 Bak\u0131m\u0131ndan \u0130dari Yarg\u0131n\u0131n Etkili Bir Ba\u015fvuru Yolu Olarak Niteli\u011fi: Yasaklama Kararlar\u0131nda \u0130ptal Davalar\u0131 ve K\u00f6t\u00fc Muamelede Tam Yarg\u0131 Davalar\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan Bir \u0130nceleme\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 raporu konu\u015fuyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>ESH\u0130D\u2019in verilerine g\u00f6re 2018 &#8211; 2021 tarihleri aras\u0131nda m\u00fclki idareler taraf\u0131ndan bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131na y\u00f6nelik en az 1088 k\u0131s\u0131tlama karar\u0131 bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Sever, m\u00fclki idareler taraf\u0131ndan al\u0131nan k\u0131s\u0131tlama kararlar\u0131n\u0131n dayanaklar\u0131n\u0131, ilgili d\u00fczenlemeleri ve yasaklama kararlar\u0131na ili\u015fkin var olan ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131 anlat\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cM\u00fclki idareler taraf\u0131ndan al\u0131nan k\u0131s\u0131tlama kararlar\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak bilinen iki tane temel kanun g\u00f6r\u00fcyoruz. Birincisi; Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu, 2911 say\u0131l\u0131 kanun olarak da bilinen. Bir de genel anlamda valilerin \u0130l \u0130daresi&#8217;ne ili\u015fkin etkilerini d\u00fczenleyen \u0130l \u0130daresi Kanunu 11A ve 11C maddelerini g\u00f6r\u00fcyoruz, bu kararlarda at\u0131f yap\u0131lan dayanak h\u00fck\u00fcmler olarak.<\/p>\n\n\n\n<p>Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu do\u011fal olarak esas uygulanmas\u0131 gereken \u00f6zel h\u00fck\u00fcm oldu\u011fu i\u00e7in ona bakmak gerekir, 17 ve 19. maddeler dayanak yap\u0131l\u0131yor. Asl\u0131nda orada sadece yasaklama de\u011fil, erteleme yetkisinden de bahsediyor. Ama T\u00fcrkiye\u2019deki \u00f6rneklerde erteleme yetkisinin kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, tamamen yasaklama i\u015flemleri oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda bu kanunda 2002 ve 2003 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle bu kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirilmi\u015ftir. 17. maddeye eklenen unsur, ki bu asl\u0131nda biraz da Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi i\u00e7tihad\u0131 izlenerek yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, su\u00e7 i\u015flenece\u011fine ili\u015fkin a\u00e7\u0131k ve yak\u0131n tehlikenin mevcudiyetinin aranmas\u0131 ko\u015ful olarak eklenmi\u015f durumda yasaklama kararlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan. Benzer \u015fekilde yine t\u00fcm toplant\u0131lar\u0131n ertelenmesi, yasaklamas\u0131nda da benzer \u015fekilde b\u00f6yle bir su\u00e7 i\u015flenece\u011fine dair a\u00e7\u0131k ve yak\u0131n tehlikelinin mevcudiyeti, hatta \u00fcst\u00fcne bir de gerek\u00e7ede karar verilmesi \u015feklinde belli g\u00fcvenceler eklenmi\u015f durumda. Ama kararlarda bu t\u00fcr bir a\u00e7\u0131k ve yak\u0131n tehlikenin mevcudiyeti hi\u00e7 belirtilmeden sadece genel s\u0131n\u0131rland\u0131rma nedenlerini tekrar edilerek karar verildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz ve mahkemelerin de \u00e7ok a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bunlar\u0131 tart\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Esas problem bu \u0130l \u0130daresi Kanunu meselesi. Belki bu konular\u0131 a\u015fina olan hukuk\u00e7ular hat\u0131rlayacakt\u0131r, soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasaklar\u0131yla \u00e7ok g\u00fcndeme gelmi\u015f maddelerdi bunlar asl\u0131nda. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130l \u0130daresi Kanunu olduk\u00e7a eski tarihli bir kanun ve genel anlamda valinin ildeki baz\u0131 yetkilerini d\u00fczenleyen 11. maddesinde asl\u0131nda \u00e7ok genel \u00f6devleri adeta s\u00f6ylerken, genel anlamda g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczenini korumak i\u00e7in gerekli tedbirleri almak gibi; genel yetki normu diyebilece\u011fimiz (hatta g\u00f6revlendirme \u015feklinde spesifik yetki de i\u00e7ermeyen) h\u00fckme dayanarak \u00e7e\u015fitli kararlar al\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasaklar\u0131nda da g\u00fcndeme gelmi\u015fti. Daha sonra 2018 y\u0131l\u0131nda bir madde eklendi. Orada da bizim soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasaklar\u0131na dayanak olacak \u015fekilde 15 g\u00fcn\u00fc ge\u00e7memek \u00fczere ilde belirli yerlere giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmak veya ki\u015filerin dola\u015fmalar\u0131n\u0131, toplanmalar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamak gibi yetkiler eklendi.<\/p>\n\n\n\n<p>Fakat \u015funu s\u00f6yleyerek ba\u015flayal\u0131m: \u0130l \u0130daresi Kanunu\u2019ndaki bu kapsamda bir madde de\u011fil. Yani b\u00f6yle tamamen toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yasaklar\u0131n\u0131 i\u00e7erebilecek bir madde de\u011fil, genel yetki normu. Kald\u0131 ki oradaki s\u0131n\u0131rland\u0131rmaya bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda da g\u00fcvenli\u011fi bozaca\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi bulunan ki\u015filer i\u00e7in bir s\u0131n\u0131rlama g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Yani maddenin asl\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda da b\u00f6yle tamamen b\u00fct\u00fcn \u015fehirde her \u015feyi yasaklamak gibi bir anlam zaten \u00e7\u0131karmamak gerekir. Ki bu noktada \u00f6zel norm olarak uygulanmas\u0131 gereken bir norm Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu. Dolay\u0131s\u0131yla burada bir dayanak problemimiz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum ama dedi\u011fim gibi bu biraz T\u00fcrkiye&#8217;de yarg\u0131 taraf\u0131ndan ihmal edilmi\u015f bir konu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>KARARLAR 24 SAAT \u00d6NCES\u0130NE KADAR ALINAB\u0130L\u0130YOR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Peki bu kararlara kar\u015f\u0131n ne yap\u0131labiliyor?<\/strong> \u015eunu s\u00f6yleyeyim: 24 saat \u00f6ncesine kadar bu t\u00fcr yasaklama kararlar\u0131 al\u0131nabiliyor. Yani belli bir etkinlik yasaklanacaksa 24 saat \u00f6ncesinde bu karar al\u0131nabiliyor. Hatta yasaklama kararlar\u0131 t\u00fcm toplant\u0131lar\u0131 i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in hemen y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giriyor ve yani bir saat sonraki toplant\u0131y\u0131 bile kapsayabilecek bir niteli\u011fe sahip, bir s\u00fcre s\u0131n\u0131rlamas\u0131 yok. Hepimizin asl\u0131nda bildi\u011fi gibi idari i\u015flemlere kar\u015f\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z iptal davalar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor ve iptal davalar\u0131nda da y\u00fcr\u00fctmeyi durdurmas\u0131 talep edilerek mahkemenin bu de\u011ferlendirme yapmas\u0131 isteniyor. Mahkeme peki neye bak\u0131yor? Telafisi g\u00fc\u00e7 veya imkans\u0131z bir zarar\u0131n\u0131n olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsa ve a\u00e7\u0131k\u00e7a hukuka ayk\u0131r\u0131 buluyorsa bu durumda y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 karar\u0131 verebiliyor mahkemeler.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7i\u011fdem Sever, ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n pratikte i\u015flevsel olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle aktar\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBiz bu raporu haz\u0131rlarken konuyla ilgili davalara bakm\u0131\u015f \u00e7e\u015fitli avukatlara bir \u00e7a\u011fr\u0131da bulunduk. Onlarla bir toplant\u0131 yapt\u0131k. Onlar\u0131n ellerindeki dosyalardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 inceleme olana\u011f\u0131 bulduk. Durum ne diye bakars\u0131n\u0131z&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>SOMUT GEREK\u00c7E OLMADAN RET<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Say\u0131sal olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 2018\u2019den itibaren bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, 2019&#8217;da 300\u2019e yak\u0131n karar varken 2020 y\u0131l\u0131ndaki pandeminin esas a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 m\u00fcdahalelerin oldu\u011fu, bu k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n oldu\u011fu d\u00f6nemde 368 karar var. 2021\u2019e geldi\u011fimizde 307. Yani \u00e7ok b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler olmamas\u0131 asl\u0131nda toplant\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f hakk\u0131nda bu t\u00fcr yasaklamalar\u0131n \u00e7ok pandemiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Yine bu kararlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda belli illerde daha yo\u011fun oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz<\/p>\n\n\n\n<p>Tabii \u015f\u00f6yle bir \u015feyle ba\u015flayaca\u011f\u0131m burada: Az \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fim Van\u2019da 6 y\u0131l\u0131 ge\u00e7en bir yasak var. S\u00fcrekli devam eden 15\u2019er g\u00fcnl\u00fck yeni idari i\u015flemler konuyor s\u00fcrekli. Bunlarla ilgili 14 tane dava a\u00e7m\u0131\u015flar. 14 davan\u0131n tamam\u0131 reddedilmi\u015f. Van Barosu&#8217;nun a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davalar\u0131n tamam\u0131 reddedilmi\u015f, genellikle g\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle diyerek \u00e7ok da somut bir gerek\u00e7e aramaks\u0131z\u0131n genelde reddedildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu konuda yine kamuoyunda g\u00fcndeme gelmi\u015fti: Ankara&#8217;da LGBT\u0130+ \u00f6rg\u00fctlerinin yapaca\u011f\u0131 her t\u00fcr etkinlikle ilgili mesela yasak karar\u0131ndan 1 y\u0131l 3 ay sonra bir iptal karar\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Yani 1 y\u0131l 3 ay boyunca hi\u00e7bir etkinlik yap\u0131lamad\u0131 ve \u00e7ok geni\u015fti. Yani bu Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu\u2019nu a\u015fan d\u00fczeyde t\u00fcm etkinlikleri i\u00e7eren bir yasakt\u0131. Yine benzer \u015fekilde \u0130stanbul Onur Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc ile ilgili a\u00e7\u0131lan bir davada 1 y\u0131l sonra yeni istinaf a\u015famas\u0131nda bir iptal karar\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Yine benzer \u015fekilde Ma\u00e7ka Park\u0131\u2019nda bir etkinlik yasa\u011f\u0131 dosyas\u0131nda y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 karar\u0131n\u0131n verilmesi 4 ay\u0131 bulmu\u015f durumdayd\u0131 ve ret karar\u0131 vermi\u015fti. Benim bunlar\u0131n i\u00e7inde bulabildi\u011fim, y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 verilen tek bir \u00f6rnek vard\u0131, internet taramas\u0131yla bulabildim bunu.<\/p>\n\n\n\n<p>Soma madencileri i\u00e7in yap\u0131lacak bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fle ilgiliydi. O da hem g\u00f6steri hem y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f i\u00e7eren. Yani hem bir parkta bir g\u00f6steri ard\u0131ndan da y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yap\u0131lacak bu olayda. Tek toplant\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131 s\u00f6z konusu burada. Genel bir yasak karar\u0131 yok. K\u0131smi olarak bir y\u00fcr\u00fctme durdurmas\u0131 karar\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede verilmi\u015f.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Kaleme ald\u0131\u011f\u0131 raporda, etkili ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi madde 13 ve Anayasa madde 40 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izen \u00c7i\u011fdem Sever, bir ba\u015fvuru yolunun etkilili\u011fini ne anlama geldi\u011fini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cT\u00fcm konu\u015ftuklar\u0131m\u0131z asl\u0131nda bize \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor: Bu etkili ba\u015fvuru yolu meselesi bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin korunmas\u0131nda \u00e7ok \u00e7ok \u00f6nemli. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi \u015f\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyor, diyor ki: Haklar\u0131n vizyonu olmas\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7melerinin g\u00fcvencesini bu hak olu\u015fturur. Yani bir \u015fekilde var olan yarg\u0131sal ve yarg\u0131 d\u0131\u015f\u0131 b\u00fct\u00fcn yollar\u0131 etkili bi\u00e7imde i\u015flemesi, asl\u0131nda bu haklar\u0131 ger\u00e7ek anlamda hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in bir garanti. Bu y\u00fczden hem Anayasa Mahkemesi hem Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi tan\u0131m yaparken de \u015f\u00f6yle bir yol izliyor, diyor ki: Bir kere bir hakk\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrmeniz gerekir. Bu hakk\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrebilmek i\u00e7in, yani t\u0131pk\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi, bir hakk\u0131n ba\u015fka bir hakla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>MAHKEME \u0130K\u0130 UNSURA BAKIYOR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eunu da s\u00f6ylemek laz\u0131m etkili ba\u015fvuru hakk\u0131 Taraf Devletleri, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi bak\u0131m\u0131ndan ne t\u00fcr bir dava olmas\u0131 gerekti\u011fi, nas\u0131l bir mevzuat olmas\u0131, nas\u0131l bir mahkeme kurulmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda do\u011frudan bir belirleme yapm\u0131yor. Tamamen i\u00e7erik de\u011ferlendirmesi yap\u0131yor, olay bazl\u0131 ve konu bazl\u0131 de\u011ferlendirme yap\u0131yor ve bunu yaparken de belli kriterler geli\u015ftirmi\u015f durumda. \u0130\u015fte bizim \u00e7ekirdek haklar dedi\u011fimiz 2, 3, 5 ve 6 maddelerini ihlal iddialar\u0131nda daha hassas bir inceleme yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Ama mahkemenin temel yakla\u015f\u0131m\u0131 \u015fu; iki tane \u015feye bak\u0131yor: Bir, esasa dair gereklilikler; iki, kurumsal gereklilikler. Ve bunlarda da hep \u015funu vurguluyor: Sadece teorik anlamda etkililik de\u011fil, ayn\u0131 zamanda uygulamada da etkili olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmak gerekir diyor. Bu anlamda temel derdi \u00e7e\u015fitli kriterler, \u00f6zellikle bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan yasaklama kararlar\u0131nda bize s\u00f6yledi\u011fi \u015fey makul s\u00fcrede sonu\u00e7 almay\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alan bir yol \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f m\u00fc, \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f mi; temelde bakaca\u011f\u0131m\u0131z \u015fey bu.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi ve K\u0131sa Dalga ortakl\u0131\u011f\u0131nda Yasaks\u0131z Meydan, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131 engellenen ve seslerini kamuoyuna duyurmak isteyenlerin platformu olmaya devam ediyor. E\u011fer siz de toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131n\u0131z\u0131n ihlal edildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z ya da bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131na dair s\u00f6ylemek istedikleriniz varsa, E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi ve Yasaks\u0131z Meydan ekibine esithaklar@gmail.com adresinden ve sosyal medya hesaplar\u0131m\u0131zdan ula\u015fabilirsiniz.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>S\u00d6YLE\u015e\u0130N\u0130N TAMAMI<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Z.D.: E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi K\u0131sa Dalga i\u015fbirli\u011fi ile Yasaks\u0131z Meydan ba\u015fl\u0131yor. Ben Zeynep Duygu A\u011fbay\u0131r, bug\u00fcnk\u00fc konu\u011fumuz Dil\u015fad \u00c7i\u011fdem Sever; At\u0131l\u0131m \u00dcniversitesi&#8217;nde \u00f6\u011fretim \u00fcyesi, ayn\u0131 zamanda E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi\u2019nde y\u00f6netim kurulu \u00fcyesi. Bug\u00fcn ESH\u0130D taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131 izleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda Do\u00e7ent Doktor \u00c7i\u011fdem Sever taraf\u0131ndan yaz\u0131lan \u201cT\u00fcrkiye&#8217;de Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Hakk\u0131 Bak\u0131m\u0131ndan \u0130dari Yarg\u0131n\u0131n Etkili Bir Ba\u015fvuru Yolu Olarak Niteli\u011fi: Yasaklama Kararlar\u0131nda \u0130ptal Davalar\u0131 ve K\u00f6t\u00fc Muamelede Tam Yarg\u0131 Davalar\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan Bir \u0130nceleme\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 raporu konu\u015faca\u011f\u0131z. Tamam\u0131 i\u00e7in de esithaklar.org web sitemizden eri\u015febilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u00f6yle bir giri\u015f yapmak istiyorum. M\u00fclki idarenin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131na y\u00f6nelik yasaklama kararlar\u0131na a\u00e7\u0131lan iptal davalar\u0131, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131lara kat\u0131lanlara y\u00f6nelik m\u00fcdahaleler esnas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan zararlar\u0131n tazminine y\u00f6nelik tam yarg\u0131 davalar\u0131n\u0131, idari yarg\u0131n\u0131n etkili bir ba\u015fvuru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu raporda inceliyorsunuz. Ho\u015f geldiniz diyelim tekrardan.<\/p>\n\n\n\n<p>ESH\u0130D\u2019in verilerine g\u00f6re 2018 &#8211; 2021 tarihleri aras\u0131nda m\u00fclki idareler taraf\u0131ndan bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steri hakk\u0131na y\u00f6nelik en az 1088 k\u0131s\u0131tlama karar\u0131 bulunmaktad\u0131r. M\u00fclki idareler taraf\u0131ndan al\u0131nan k\u0131s\u0131tlama kararlar\u0131n\u0131n dayanaklar\u0131ndan, ilgili d\u00fczenlemelerden ve yasaklama kararlar\u0131na ili\u015fkin hangi ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n var oldu\u011fundan k\u0131saca bahsedebilir misiniz?<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7.S.: Evet, te\u015fekk\u00fcr ediyorum, tekrar ho\u015f bulduk. Yani biraz uzunca bir rapor \u00fczerine konu\u015faca\u011f\u0131z bu k\u0131s\u0131tl\u0131 s\u00fcrede, umar\u0131m yeterli olacakt\u0131r. \u015e\u00f6yle ba\u015flayay\u0131m \u00f6ncelikle. T\u00fcrkiye&#8217;de son y\u0131llarda giderek artan bir \u015fekilde toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f hakk\u0131yla ilgili m\u00fcdahaleler \u00f6zellikle de bu yasaklama kararlar\u0131yla g\u00fcndemimize girmi\u015f durumda. Bahsetti\u011finiz gibi, yani sadece 2018- 2021 aras\u0131ndaki ve sadece internetten eri\u015filebilen verilere bile bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda binin \u00fcst\u00fcnde yasaklama karar\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z, ki bunlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 k\u0131sm\u0131 genel yasaklama karar\u0131. Yani belirli bir etkinli\u011fin de\u011fil de genel olarak belirli bir yerde t\u00fcm etkinliklerin yasaklanmas\u0131 \u015feklinde. Dolay\u0131s\u0131yla toplant\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131n\u0131n kullanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok ciddi bir m\u00fcdahale ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. T\u00fcm d\u00fcnyada da \u00f6zellikle pandemide \u00e7ok g\u00fcndeme gelen bir konuydu. Ama \u015funu s\u00f6yleyerek ba\u015flamak istiyorum: T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcre\u00e7 pandemiye \u00f6zg\u00fc bir s\u00fcre\u00e7 de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc say\u0131sal olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda i\u015fte 2018\u2019den itibaren bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, 2019&#8217;da 300\u2019e yak\u0131n karar varken 2020 y\u0131l\u0131ndaki pandeminin esas a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 m\u00fcdahalelerin oldu\u011fu, bu k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n oldu\u011fu d\u00f6nemde 368 karar var. 2021\u2019e geldi\u011fimizde 307. Yani \u00e7ok b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler olmamas\u0131 asl\u0131nda toplant\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f hakk\u0131nda bu t\u00fcr yasaklamalar\u0131n \u00e7ok pandemiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Yine bu kararlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda belli illerde daha yo\u011fun oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz ki bunlar\u0131n belki en bariz \u00f6rne\u011fi de Van&#8217;da ya\u015fand\u0131. Van&#8217;da 2016 y\u0131l\u0131ndan beri aral\u0131ks\u0131z 15\u2019er g\u00fcnde bir tekrarlanan yasaklama kararlar\u0131 var. Bunlarla ilgili a\u00e7\u0131lan \u00e7ok say\u0131da dava var ama bir sonu\u00e7 al\u0131nabilmi\u015f de\u011fil. Baz\u0131 durumlarda ayr\u0131mc\u0131 temellere dayal\u0131 olarak bu hakk\u0131n\u0131n engellendi\u011fi \u00f6rnekler var. Bunuda yine en bilinen belki kamuoyunun daha \u00e7ok takip etti\u011fi \u00f6rnek; LGBT\u0130+ etkinliklerin tamam\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131n\u0131 ve s\u00fcresiz olarak yasaklamay\u0131 i\u00e7erecek \u015fekilde Ankara&#8217;daki \u00f6rnek ve pek \u00e7ok i\u015fte onlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f ve benzeri ba\u015fka etkinliklerde ya\u015fanan \u00f6rnekler. Veya belli g\u00fcnlerde baz\u0131 yasaklar\u0131n oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6zel olarak i\u015fte Mara\u015f katliam\u0131 anmas\u0131, Suru\u00e7 katliam\u0131 anmas\u0131 \u00f6rnekleri de bunu g\u00f6steriyor. Dolay\u0131s\u0131yla asl\u0131nda bu yasaklama kararlar\u0131n\u0131n \u00e7ok yayg\u0131n bir halde, hatta daha da \u00f6tesine ge\u00e7mi\u015f durumda; izne ba\u011flama. Yani bu da yeni kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir \u015fey oldu. Anayasa&#8217;n\u0131n \u00e7ok a\u00e7\u0131k h\u00fckm\u00fcne ra\u011fmen izne ba\u011flama \u015feklinde kararlar verildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Peki pozitif hukuktaki bunun dayana\u011f\u0131 ne? Tabii akla gelen ve temel tart\u0131\u015fma konusu olan mesele bu. \u00d6nce yine biraz malumun ilam\u0131 ama tekrar tekrar s\u00f6ylemek istiyorum: Anayasa&#8217;n\u0131n 34. maddesi \u00e7ok net bir \u015fekilde izin almadan toplant\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131 ifade eder. Yani izne ba\u011flanmas\u0131 zaten m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir bu anlamda ya da i\u015fte izinsiz toplant\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc retori\u011fi var biliyorsunuz. Bu tamamen hatal\u0131 bir retorik asl\u0131nda anayasaya bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda. Peki bu yasaklama kararlar\u0131 ne? Asl\u0131nda bunlar\u0131n da dayana\u011f\u0131 olarak bilinen iki tane temel kanun g\u00f6r\u00fcyoruz. Birinci Toplant\u0131 G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu, 2911 say\u0131l\u0131 kanun olarak da bilinen. Onun iki maddesi. Ve bir de genel anlamda valilerin il idaresine ili\u015fkin yetkilerini d\u00fczenleyen \u0130l \u0130daresi Kanunu 11A ve 11C maddelerini g\u00f6r\u00fcyoruz, bu kararlara da at\u0131f yap\u0131lan dayanak h\u00fck\u00fcmler olarak. \u015eimdi \u00f6nce Toplant\u0131 G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu do\u011fal olarak esas uygulanmas\u0131 gereken \u00f6zel h\u00fck\u00fcm oldu\u011fu i\u00e7in ona bakmak gerekir. 17 ve 19. maddeler dayanak yap\u0131l\u0131yor. Asl\u0131nda orada sadece yasaklama de\u011fil, erteleme yetkisinden de bahsediyor. Ama T\u00fcrkiye\u2019deki \u00f6rneklerde erteleme yetkisi kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, tamamen yasaklama i\u015flemleri oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. 17. madde asl\u0131nda belli bir toplant\u0131n\u0131n ertelenmesi veya yasaklanmas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. 19. madde ise b\u00fct\u00fcn toplant\u0131lar\u0131n ertelenmesi veya yasaklanmas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Yani yine belki bunu ilgili vurgulamak laz\u0131m: Asl\u0131nda bu kanunda 2002 ve 2003 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle bu kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirmi\u015ftir. 17. maddeye eklenen unsur, ki bu asl\u0131nda biraz da Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi i\u00e7tihad\u0131 izlenerek yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Su\u00e7 i\u015flenece\u011fine ili\u015fkin a\u00e7\u0131k ve yak\u0131n tehlikenin mevcudiyetinin aranmas\u0131 ko\u015ful olarak eklenmi\u015f durumda yasaklama kararlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan. Benzer \u015fekilde yine t\u00fcm toplant\u0131lar\u0131n ertelenmesi, yasaklamas\u0131nda da benzer \u015fekilde b\u00f6yle bir su\u00e7 i\u015flenece\u011fine dair a\u00e7\u0131k ve yak\u0131n tehlikelinin mevcudiyeti, hatta \u00fcst\u00fcne bir de gerek\u00e7ede karar verilmesi \u015feklinde belli g\u00fcvenceler eklenmi\u015f durumda. Ama kararlarda bu t\u00fcr bir a\u00e7\u0131k ve yak\u0131n tehlikenin mevcudiyeti hi\u00e7 belirtilmeden sadece genel s\u0131n\u0131rland\u0131rma nedenlerini tekrar edilerek karar verildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz ve mahkemelerin de \u00e7ok a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bunlar\u0131 tart\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Esas ba\u015fka bir problem bu \u0130l \u0130daresi Kanunu meselesi. Belki bu konulara a\u015fina olan hukuk\u00e7ular hat\u0131rlayacakt\u0131r, soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasaklar\u0131yla \u00e7ok g\u00fcndeme yanl\u0131\u015f maddelerdi bunlar asl\u0131nda. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130l \u0130daresi Kanunu olduk\u00e7a eski tarihli bir kanun ve genel anlamda valinin ildeki baz\u0131 yetkilerini d\u00fczenleyen 11. maddesinde asl\u0131nda \u00e7ok genel bir \u00f6devlerini adeta s\u00f6ylerken, i\u015fte genel anlamda i\u015fte g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczenini korumak i\u00e7in gerekli tedbirleri almak gibi; genel yetki normu diyebilece\u011fimiz, hatta g\u00f6revlendirme \u015feklinde asl\u0131nda bir spesifik yetki de i\u00e7ermez bunlar. Bu h\u00fckme dayanarak \u00e7e\u015fitli kararlar al\u0131nd\u0131. Bu soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasaklar\u0131nda da g\u00fcndeme gelmi\u015fti. Daha sonra 2018 y\u0131l\u0131nda bir ek paragraf eklendi bu maddeye. Ve orada da bizim i\u015fte soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasaklar\u0131na dayanak olacak \u015fekilde 15 g\u00fcn\u00fc ge\u00e7memek \u00fczere ilde belirli yerlere giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmak veya ki\u015filerin dola\u015fmalar\u0131n\u0131 toplanmalar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamak gibi yetkiler eklendi. Fakat \u015funu s\u00f6yleyerek ba\u015flayal\u0131m: \u0130l \u0130daresi Kanunu bu kapsamda bir madde de\u011fil. Yani b\u00f6yle tamamen toplant\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yasaklar\u0131n\u0131n i\u00e7erebilecek bir madde de\u011fil, genel yetki normu. Kald\u0131 ki oradaki s\u0131n\u0131rland\u0131rmaya bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda da g\u00fcvenli\u011fi bozaca\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi bulunan ki\u015filer i\u00e7in bir s\u0131n\u0131rlama g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Yani maddenin asl\u0131na lafz\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda da b\u00f6yle total olarak b\u00fct\u00fcn \u015fehirde her \u015feyi yasaklamak gibi bir anlam zaten \u00e7\u0131karmamak gerekir. Ki bu noktada \u00f6zel norm olarak uygulanmas\u0131 gereken norm toplant\u0131 g\u00f6steri kanunu. Dolay\u0131s\u0131yla burada bir dayanak problemimiz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum ama dedi\u011fim gibi bu biraz T\u00fcrkiye&#8217;de yarg\u0131 taraf\u0131ndan ihmal edilmi\u015f bir konu. Bug\u00fcne kadar hi\u00e7bir mahkeme bunu dikkate almad\u0131. Peki bu kararlara kar\u015f\u0131n ne yap\u0131labiliyor? \u015eunu s\u00f6yleyeyim: 24 saat \u00f6ncesine kadar bu t\u00fcr yasaklama kararlar\u0131 al\u0131nabiliyor. Yani belli bir etkinlik yasaklanacaksa 24 saat \u00f6ncesinde bu karar al\u0131nabiliyor. Hatta yasaklama kararlar\u0131 t\u00fcm toplant\u0131lar\u0131 i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in hemen y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giriyor ve yani bir saat sonraki toplant\u0131y\u0131 bile kapsayabilecek bir niteli\u011fe sahip, bir s\u00fcre s\u0131n\u0131rlamas\u0131 yok. Bu idare i\u015fine kar\u015f\u0131 ne yapabiliyoruz? Hepimizin asl\u0131nda bildi\u011fi gibi idari i\u015flemlere kar\u015f\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z iptal davalar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor ve iptal davalar\u0131nda da y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 talep edilerek mahkemenin bu de\u011ferlendirme yapmas\u0131 isteniyor. Mahkeme peki neye bak\u0131yor? Telafisi g\u00fc\u00e7 veya imkans\u0131z bir zarar\u0131n\u0131n olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsa ve a\u00e7\u0131k\u00e7a hukuka ayk\u0131r\u0131 buluyorsa bu durumda y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 karar\u0131 verebiliyor mahkemeler. Ama tabi \u015f\u00f6yle i\u015fliyor s\u00fcre\u00e7. Siz davay\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131z an otomatik olarak bu verilmiyor, bir de\u011ferlendirme gerektiriyor. Ve kural olarak da idarenin savunmas\u0131 al\u0131nd\u0131ktan sonra bu karar veriliyor. Kanun sadece bir istisna getirmi\u015ftir. Uygulanmakla etkisi t\u00fckenecek bir i\u015flem varsa idarenin savunmas\u0131 al\u0131n\u0131ncaya kadar ge\u00e7ici bir s\u00fcreyle y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 karar\u0131 verilmesi de m\u00fcmk\u00fcn diye sorunuza biraz uzunca bir giri\u015f yaparak bir cevap vermi\u015f oldum.<\/p>\n\n\n\n<p>Z.D.: Peki pratikte bu ba\u015fvuru yollar\u0131 i\u015flevsel mi?<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7.S.: Asl\u0131nda tam da bu raporun odakland\u0131\u011f\u0131 sorulardan bir tanesi bu. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye&#8217;de biz, do\u011fal olarak yani biraz da, ceza davalar\u0131na daha odaklanm\u0131\u015f durumday\u0131z. Yani k\u00f6t\u00fc muamelede kamu g\u00f6revlilerinin yarg\u0131lanmas\u0131 veya Toplant\u0131 G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanuna muhalefet davalar\u0131na odakland\u0131k. Ama biraz idari yarg\u0131ya asl\u0131nda y\u00fcz\u00fcm\u00fcz\u00fc \u00e7evirmek istedik. Bu raporun biraz amac\u0131 buydu. Bug\u00fcne kadar, bir kere \u015funu s\u00f6yleyerek ba\u015flayaca\u011f\u0131m, b\u00f6yle binlerce karar buluyorsunuz sadece internette tarama yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ama dava say\u0131s\u0131 \u00e7ok az. Bunu \u015fundan \u00f6t\u00fcr\u00fc s\u00f6yl\u00fcyorum. Bir tarama yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, normalde ben geni\u015f bir tarama yapt\u0131m, veritabanlar\u0131nda \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f durumda. Asl\u0131nda bu da bize bir \u015fey g\u00f6steriyor bence. O y\u00fczden buradan ba\u015flamak istiyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc sizin diyelim hafta sonu yapaca\u011f\u0131n\u0131z bir etkinlikte iki g\u00fcn \u00f6nce gelen bir idari i\u015flem kar\u015f\u0131s\u0131nda idari yarg\u0131ya ba\u015fvurman\u0131z hem zahmetli bir i\u015ftir hem de i\u015fte s\u00fcre problemi nedeniyle anlams\u0131zla\u015fabilir. B\u00f6yle bir sorun nedeniyle asl\u0131nda az dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Biz bu raporu haz\u0131rlarken konuyla ilgili davalara bakm\u0131\u015f \u00e7e\u015fitli avukatlara bir \u00e7a\u011fr\u0131da bulunduk. Onlarla bir toplant\u0131 yapt\u0131k ve onlar\u0131n ellerindeki dosyalardan baz\u0131 dosyalar\u0131 inceleme olana\u011f\u0131 bulduk. Durum ne diye bakars\u0131n\u0131z&#8230; Tabii \u015f\u00f6yle bir \u015feyle ba\u015flayaca\u011f\u0131m burada: az \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fim Van\u2019da 6 y\u0131l\u0131 ge\u00e7en bir yasak var. S\u00fcrekli devam eden 15\u2019er g\u00fcnl\u00fck yeni idari i\u015flemler kuruluyor s\u00fcrekli. Bunlarla ilgili 14 tane dava a\u00e7m\u0131\u015flar. 14 davan\u0131n tamam\u0131 reddedilmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>Z.D.: Ne t\u00fcr kararlar var, hangi karar, ne t\u00fcr kararlar kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor?<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7.S.: Hepsi ret yani y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 talebi de ret. Van Barosu&#8217;nun a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davalar\u0131n tamam\u0131 reddedilmi\u015f, genellikle g\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle diyerek, \u00e7ok da somut bir gerek\u00e7e aramaks\u0131z\u0131n genelde reddedildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Tabii bu konuda yine kamuoyunda g\u00fcndeme gelmi\u015fti: Ankara&#8217;da LGBT\u0130+ \u00f6rg\u00fctlerin yapaca\u011f\u0131 her t\u00fcr etkinlikle ilgili mesela yasak karar\u0131nda 1 y\u0131l 3 ay sonra bir iptal karar\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Yani 1 y\u0131l 3 ay boyunca hi\u00e7bir etkinlik yap\u0131lamad\u0131 ve \u00e7ok geni\u015fti. Yani bu Toplant\u0131 G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu a\u015fan d\u00fczeyde t\u00fcm etkinlikleri i\u00e7eren bir yasakt\u0131. Yine benzer \u015fekilde \u0130stanbul Onur Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc ile ilgili a\u00e7\u0131lan bir davada 1 y\u0131l sonra yeni istinaf a\u015famas\u0131nda bir iptal karar\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Yine benzer \u015fekilde Ma\u00e7ka Park\u0131nda bir etkinlik yasa\u011f\u0131 dosyas\u0131nda y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 karar\u0131n\u0131n verilmesi 4 ay\u0131 bulmu\u015f durumdayd\u0131 ve ret karar\u0131 verilmi\u015fti. Yine Queer Olympix ile ilgili bir iptal karar\u0131 var ama tuhaf bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 talebi reddedilmi\u015f. Bu \u00f6rnekleri \u00e7ok \u00e7o\u011faltabilirim. Ankara Barosu LGBT\u0130+ Haklar\u0131 Merkezi&#8217;nin bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 ile ilgili 10 ay sonra bir iptal karar\u0131, ki hi\u00e7bir dayana\u011f\u0131 yoktu o karar\u0131n, ona ra\u011fmen i\u015fte 10 ay sonra ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir mahkeme karar\u0131n\u0131n \u00e7ok da zaten anlam\u0131 olmuyor. Benim bunlar\u0131n i\u00e7inde bulabildi\u011fim, y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 verilen tek bir \u00f6rnek vard\u0131, internet taramas\u0131yla bulabildim bunu. Soma madencileri i\u00e7in yap\u0131lacak bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fle ilgiliydi. O da hem g\u00f6steri hem y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f i\u00e7eriyordu, yani hem bir parkta bir g\u00f6steri ard\u0131ndan da y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yap\u0131lacak bu olayda. Tek toplant\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131 s\u00f6z konusu burada, genel bir yasak karar\u0131 yok. K\u0131smi olarak bir y\u00fcr\u00fctme durdurmas\u0131 karar\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede verilmi\u015f. Benim bulabildi\u011fim tek \u00f6rnek bu.<\/p>\n\n\n\n<p>Z.D.: Tam buradan \u015f\u00f6yle bir \u015fey de sormak istiyorum: Toplant\u0131 ve g\u00f6sterilere m\u00fcdahaleler esnas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan zararlar\u0131n tazmini konusunda ba\u015fvurulabilecek yollar nelerdir? Tam Yarg\u0131 Davas\u0131&#8217;ndan bahsetmi\u015fsiniz raporda. Hocam tam yarg\u0131 davas\u0131 nedir, k\u0131saca a\u00e7ar m\u0131s\u0131n\u0131z, ne t\u00fcr kararlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorsunuz?<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7.S.: Bu k\u00f6t\u00fc muamele iddialar\u0131 zaten \u00e7ok g\u00fcndeme geliyor do\u011fal olarak toplant\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri m\u00fcdahalesi s\u0131ras\u0131nda zarar. Yani ya do\u011frudan k\u00f6t\u00fc muamele ya da dolayl\u0131 zararlar da olabilir. Bunlarla ilgili a\u00e7\u0131labilecek dava tam yarg\u0131 davas\u0131 diye ge\u00e7iyor idari yarg\u0131da. A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak tazminat davas\u0131ndan bahsediyoruz burada, ve mant\u0131\u011f\u0131 da \u015fudur: Yani idarenin bir hizmet kusuru var, bir zarar vermi\u015f ve bunun giderilmesi talebiyle a\u00e7\u0131lan bir dava asl\u0131nda. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi \u00f6ncelikle k\u00f6t\u00fc muamele iddialar\u0131nda ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 esas giderim yolu olarak g\u00f6r\u00fcr ama bu t\u00fcr tazminat davalar\u0131nda tamamlay\u0131c\u0131 bir giderim mekanizmas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr ve etkili ba\u015fvuru yolu bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirir. Ve \u015funu yine g\u00f6rmek laz\u0131m: T\u00fcrkiye&#8217;de bu hak ihlalleri konusundaki temel problemimiz cezas\u0131zl\u0131k sorunudur. Yani bu hep dile getirilen insan haklar\u0131 alan\u0131ndaki temel bir problem olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Ama \u015funu da vurgulamak isterim; cezas\u0131zl\u0131k sorunu sadece ceza davalar\u0131 de\u011fil, bu t\u00fcr tazminat davalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da de\u011ferlendirilmesi gereken bir sorun. Ve Anayasa Mahkemesi&#8217;nin de asl\u0131nda \u00f6n\u00fcne gelen davalarda 11 tane ihlal karar\u0131 var etkili ba\u015fvuru yoluyla ilgili. Bu davalardan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kadar\u0131yla mevzuattaki d\u00fczenlemede problem yok. Yani tam yarg\u0131 davas\u0131 asl\u0131nda etkili bir mekanizma olabilecek bir dava yolu olmas\u0131na ra\u011fmen uygulamada etkili bir \u015fekilde i\u015flemeyebildi\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bunlarla ilgili, m\u00fcsadeniz olursa, Anayasa Mahkemesinin bu 11 karar\u0131ndan bahsetmek isterim. \u00c7\u00fcnk\u00fc tam da bu asl\u0131nda etkili ba\u015fvuru yolu bak\u0131m\u0131ndan sorunlar\u0131 bize \u00e7ok iyi i\u015faret eden kararlar bunlar. Bunlardan 7 tanesi 10 Ekim Katliam\u0131na ili\u015fkin. 10 Ekim Katliam\u0131&#8217;nda dosyalar\u0131n\u0131n, yani birinde bir tek i\u015fte bir karar da vard\u0131 daha sonra de\u011fi\u015ftirildi. Bir karar verildikten sonra heyet de\u011fi\u015fti\u011fi i\u00e7in kararda bir de\u011fi\u015fiklik oldu, ama bir karar d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 birinde hizmet kusuru tart\u0131\u015f\u0131lmad\u0131, yani tamamen kusursuz sorumlulu\u011fa h\u00fckmedilmesi yolu tercih edildi. Oysa kusursuz sorumluluk ikincil bir yoldur. \u00d6ncelikle idarenin kusuru olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir. Ama bu dosyalar\u0131n tamam\u0131nda g\u00f6r\u00fcyoruz ki hi\u00e7 hizmet kusuru tart\u0131\u015f\u0131lmadan, yani orada gerekli \u00f6nlemler al\u0131nd\u0131 m\u0131, idarenin eline ge\u00e7en istihbaratlara ili\u015fkin \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 M\u00fcfetti\u015fli\u011fi raporlar\u0131na ra\u011fmen do\u011frudan kusursuz sorumlulu\u011fu atlamak etkili ba\u015fvuru yolu olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r dedi Anayasa Mahkemesi bu davalarla ilgili olarak. Zaten birebir neredeyse ayn\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015f kararlar, olaylar, ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, ana g\u00f6vdeleri tamamen ayn\u0131 kararlar bunlar. \u0130hlal karar\u0131 verilen \u00fc\u00e7 karar daha var, pardon d\u00f6rt karar daha var. Bunlardan \u00fc\u00e7\u00fc Gezi Direni\u015fi s\u0131ras\u0131ndaki k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131 iddialar\u0131yla ilgili. Hemen isimleriyle s\u00f6yleyeyim: Bar\u0131\u015f Bar\u0131\u015f\u0131k, \u015eadiye Dilan Do\u011fan ve Abdullah Ko\u00e7 kararlar\u0131. Bunlardaki \u00f6nemli nokta ise \u015fu; bu \u00fc\u00e7 davada da 3 ba\u015fvurucu tamamen bir g\u00f6steriye kat\u0131l\u0131p g\u00f6steri s\u0131ras\u0131nda belli bir direni\u015f g\u00f6sterip -g\u00f6stermemi\u015f ya da g\u00f6stermemi\u015f, bunlar\u0131n ikisi de var- ama bir \u015fekilde o s\u0131rada zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f, fiziksel anlamda yani bedensel bir zarara u\u011fram\u0131\u015f ama buna ra\u011fmen tam yarg\u0131 davas\u0131nda tazminata gidilmemi\u015f veya indirim yap\u0131lm\u0131\u015f. Bar\u0131\u015f Bar\u0131\u015f\u0131k karar\u0131nda ceza mahkumiyeti olmas\u0131na ra\u011fmen, yani bu toplant\u0131ya kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131radaki eylemleri nedeniyle karar\u0131 olsa bile Anayasa Mahkemesi, ki\u015finin kendi kusuruyla zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gibi bir ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme asl\u0131nda dosyada bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor diyor. Bu \u00f6nemli. Neden \u00f6nemli: \u00c7\u00fcnk\u00fc idari yarg\u0131da son d\u00f6nemde toplant\u0131larda zarar g\u00f6ren ki\u015filerde ama kendi kusuru diye davalar\u0131n reddedilmesi gibi bir e\u011filim g\u00f6r\u00fcyoruz. Oysa illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n kesilmesi i\u00e7in ger\u00e7ekten ki\u015finin tamamen kendi tutumundan dolay\u0131 bir g\u00fcce ba\u015fvurmak zorunda kalacak ve bunun orant\u0131l\u0131 olmas\u0131 gerekir. Oysa burada b\u00f6yle bir durum yoktur diyor. Yani sadece tek ba\u015f\u0131na bir mahkumiyet karar\u0131 olmas\u0131, toplant\u0131ya kat\u0131lmas\u0131, kendi kusuru nedeniyle tazminat talebinin reddini gerektirmez, demesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli. Yine ikinci olarak \u015eadiye Dilan Do\u011fan karar\u0131nda da yine Gezi Direni\u015fi ile ilgili bir olayda ba\u015fvurucunun polise tekme att\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Yani kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinde var ama bir \u015fekilde kendisini asl\u0131nda sabit duruyorken, pasifken, fiziksel g\u00fcce ba\u015fvurmu\u015f, a\u011f\u0131r bir fiziksel g\u00fcce ba\u015fvurmu\u015f. \u00d6nce copla vurmu\u015f daha sonra aya\u011f\u0131ndan ara\u00e7 ge\u00e7mi\u015f; bir k\u0131r\u0131klar olu\u015fmu\u015f aya\u011f\u0131nda. Dolay\u0131s\u0131yla burada kendi tutumundan dolay\u0131 b\u00f6yle bir fiziksel g\u00fcce ba\u015fvurdu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnemeyiz diyor Anayasa mahkemesi. Bu noktada bu idari yarg\u0131n\u0131n son d\u00f6nemki e\u011filimi anlam\u0131nda \u00f6nemli. Keza yine Abdullah Ko\u00e7 ba\u015fvurusu da bence \u00f6nemli. \u015eu a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli, bu sefer Ankara&#8217;daki Gezi eylemlerinden birinde \u00fczerine bir yabanc\u0131 cisim, yani onunda plastik mermi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor, nedeniyle yaralan\u0131yor. Bir ceza davas\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor, fakat ceza yarg\u0131lamas\u0131 etkin y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fcyor. Kamu g\u00f6revlilerinin yarg\u0131lanmas\u0131 konusunda bu anlamda bir yetersizlik var. Ve idari yarg\u0131da da zaten tan\u0131k dinlemiyorsunuz, deliller s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00e7o\u011fu zaman ceza dosyas\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 bu nedenle idari yarg\u0131da asl\u0131nda etkisiz hale geliyor diyor Anayasa Mahkemesi. Bu anlamda \u00f6nemli bir karard\u0131r Abdullah Ko\u00e7 karar\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc diyor ki orada ceza yarg\u0131lamas\u0131 etkin de\u011filse, idari yarg\u0131\u00e7 o tazminat davas\u0131nda buna dayanarak sadece reddetti\u011fi takdirde idari yarg\u0131da asl\u0131nda etkili bir yol olmaktan \u00e7\u0131k\u0131yor fiilen demesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli. Ve son olarak da Abdullah Ya\u015fa karar\u0131 asl\u0131nda daha \u00f6nce bir Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi karar\u0131na da konu olmu\u015ftu. Yine idari yarg\u0131da tazminat de\u011ferlendirmesinde, bu olayda bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir eylem de\u011fil bu arada eylem, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l olmayan bu eyleme kendi kusur ile kat\u0131larak yaraland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tazminat talebinin reddedilmesi s\u00f6z konusu. Burada bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ki\u015fi hakk\u0131nda bir mahkumiyet karar\u0131 yoksa veya ki\u015finin do\u011frudan kendisinin \u015fiddete ba\u015fvurdu\u011funa ili\u015fkin dava dosyas\u0131nda bir belge, bilgi, delil bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in idari yarg\u0131n\u0131n bu tutumunun etkili bir ba\u015fvuru yolu bak\u0131m\u0131ndan elveri\u015fli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor&nbsp; Anayasa Mahkemesi. Bu a\u00e7\u0131dan da bu on bir karar \u00f6nemli bir g\u00f6sterge, idari hakk\u0131nda son&nbsp; d\u00f6nemki en az\u0131ndan e\u011filimleri bak\u0131m\u0131ndan.<\/p>\n\n\n\n<p>Z.D.:Peki son olarak \u015f\u00f6yle bir sorusu olmak isterim. Etkili ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen A\u0130HS madde 13 ve Anayasa madde 40 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7iziyorsunuz raporunuzda. Bu maddeler neden \u00f6nemli bir ba\u015fvuru yolunun etkilili\u011fini ne anlama gelmekte ve bir b\u00fct\u00fcn olarak t\u00fcm bu konu\u015ftuklar\u0131m\u0131z bize ne s\u00f6yl\u00fcyor?<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7.D.:T\u00fcm konu\u015ftuklar\u0131m\u0131z asl\u0131nda bize \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor: Bu etkili ba\u015fvuru yolu meselesi bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin korunmas\u0131nda \u00e7ok \u00e7ok \u00f6nemli. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi \u015f\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyor, diyor ki: Haklar\u0131n vizyonu olmas\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7melerinin g\u00fcvencesinde bu hak olu\u015fturur. Yani bir \u015fekilde var olan yarg\u0131sal ve yarg\u0131 d\u0131\u015f\u0131 b\u00fct\u00fcn yollar\u0131 etkili bi\u00e7imde i\u015flemesi, asl\u0131nda bu haklar\u0131 ger\u00e7ek anlamda hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in bir garanti. Bu y\u00fczden hem Anayasa Mahkemesi hem Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi tan\u0131m yaparken de \u015f\u00f6yle bir \u015fey, bir yol izliyor, diyor ki: Bir kere bir hakk\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrmeniz gerekir. Bu hakk\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrebilmek i\u00e7in, yani t\u0131pk\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi bir hakk\u0131n hakla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclmesi gerekiyor. Tabii ama \u015funu da s\u00f6ylemek laz\u0131m etkili ba\u015fvuru hakk\u0131 Taraf Devletleri, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi bak\u0131m\u0131ndan ne t\u00fcr bir dava olmas\u0131 gerekti\u011fi, nas\u0131l bir mevzuat olmas\u0131, nas\u0131l bir mahkeme kurulmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda do\u011frudan bir belirleme yapm\u0131yor. Tamamen i\u00e7erik de\u011ferlendirmesi yap\u0131yor, olay bazl\u0131 ve konu bazl\u0131 de\u011ferlendirme yap\u0131yor ve bunu yaparken de belli kriterler geli\u015ftirmi\u015f durumda. \u0130\u015fte bizim \u00e7ekirdek haklar dedi\u011fimiz 2, 3, 5 ve 6 maddelerini ihlal iddialar\u0131nda daha hassas bir inceleme yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Ama mahkemenin temel yakla\u015f\u0131m\u0131 \u015fu; iki tane \u015feye bak\u0131yor: Bir, esasa dair gereklilikler; iki, kurumsal gereklilikler. Ve bunlarda da hep \u015funu vurguluyor: Sadece teorik anlamda etkililik de\u011fil, ayn\u0131 zamanda uygulamada da etkili olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmak gerekir diyor. Bu anlamda temel derdi \u00e7e\u015fitli kriterler farkl\u0131, ya \u00e7ok uzaktay\u0131m \u015fimdi ama, \u00f6zellikle bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan yasaklama kararlar\u0131nda bize s\u00f6yledi\u011fi \u015fey makul s\u00fcrede sonu\u00e7 almay\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alan bir yol \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f m\u00fc, \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f mi temelde bakaca\u011f\u0131m\u0131z \u015fey bu. Asl\u0131nda bu mesele Anayasa Mahkemesi \u00f6n\u00fcne geldi iki davada; Haziran 2021 ve Eyl\u00fcl 2021\u2019de verdi\u011fi iki karar var konuyla ilgili.Bunlardan biri \u0130smail Sar\u0131kabaday\u0131 karar\u0131, di\u011feri ise KAOS GL 2 karar\u0131. KAOS GL karar\u0131 bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan asl\u0131nda, yani \u00f6zellikle de avukatlar olabilir diye \u00f6zellikle vurgulamak istiyorum, tuhaf bir \u015fey s\u00f6yl\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc KAOS GL karar\u0131, yasaklama kararlar\u0131 ile ilgili etkili ba\u015fvuru olana\u011f\u0131n\u0131 da g\u00fcndeme getirebilecek bir kararken \u015f\u00f6yle bir yol izledi mahkeme dedi ki: Yasaklama karar\u0131 nedeniyle s\u00f6z konusu derne\u011fin yapmay\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131 bir toplant\u0131 g\u00f6steri var m\u0131yd\u0131, bunun etkisiz hale gelip gelmedi\u011fi, i\u015fte etkinliklerle yapmak istediklerini yapamad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bir delil yoktur dedi. Yani bu etkinlikler yasaklanmasayd\u0131 ben \u015funlar\u0131 yapacakt\u0131m diye ispatlayamam\u0131\u015ft\u0131r gibi bir ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmenin ki\u015fi y\u00f6n\u00fcnden yetkisizlik karar\u0131 verdi. Yani yasak olan eylemi niye yapmad\u0131n gibi tuhaf bir soruyu da g\u00fcndeme getirdi yani ben ger\u00e7ekten biraz mant\u0131ksal sorunlar\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum bu kararda, kabul edilmezlik karar\u0131 verdi. Yani o y\u00fczden herhalde bu yap\u0131lacak ba\u015fvurularda bundan sonra ben \u015funlar\u0131 yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum, bunlar\u0131 yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum ama yasak oldu\u011fu i\u00e7in zaten organizasyon yapamad\u0131k diye s\u00f6ylemek gerekir mahkemeye herhalde. \u0130kincisi Sar\u0131kabaday\u0131 karar\u0131, Sar\u0131kabaday\u0131 karar\u0131 iki a\u00e7\u0131dan bize bir \u015fey s\u00f6yledi bence \u00f6nemli. Birincisi ilk defa bir y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 talebinin reddi \u00fczerine, yani dava devam ederken ba\u015fvuru yap\u0131ld\u0131, bu ilkti ve mahkeme bu da bu ba\u015fvuruyu kabul etti, incelemesi gerekti\u011fine karar vard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 karar\u0131 reddedildi\u011fi tarih,&nbsp; yap\u0131lmas\u0131 planlanan etkinlikten sonrayd\u0131 dolay\u0131s\u0131yla art\u0131k bu da bu ba\u015fvuruya bakabilece\u011fine h\u00fckmetti. Yani bu t\u00fcr bir dosyan\u0131z varsa avukatlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan o y\u00fczden \u00f6nemli, y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 karar\u0131n\u0131n reddi hatta bence y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 karar\u0131 verilmemi\u015fse etkinlik tarihinde hala Anayasa Mahkemesi bakabilir. Ama Sar\u0131kabaday\u0131 karar\u0131nda da asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 KAOS-GL karar\u0131nda oldu\u011fu gibi biraz bakmaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz mahkemenin. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015f\u00f6yle bir \u015fey dedi y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan\u2026 Dedi ki; idarenin savunmas\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 konusunda tebligat yollar\u0131n\u0131n k\u0131salt\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn veya memur eliyle tebligat yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. Bunlar\u0131 davac\u0131 talep etmemi\u015f gibi bir gerek\u00e7eyle ret karar\u0131 verdi, ihlal bulmad\u0131. Bu da biraz tuhaf bir ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme. \u00c7\u00fcnk\u00fc asl\u0131nda bu mahkemenin resen dikkate alabilece\u011fi bir \u015fey, etkinli\u011fin tarihi zaten belli, otob\u00fcslerle insanlar gelecek, \u015fehir d\u0131\u015f\u0131ndan gelecekler de var. Dolay\u0131s\u0131yla bunu mutlaka ki\u015filere y\u00fcklemek ger\u00e7ekten gerekli mi sorusunu sormam\u0131z gerekiyor. Ama yine bizim i\u00e7in bir \u015fey diyo bu karar, diyor ki: Bundan sonra e\u011fer bir davan\u0131z varsa y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 konusunda, burada s\u00fcrenin k\u0131salt\u0131lmas\u0131, memur eliyle tebligat yap\u0131lmas\u0131n\u0131 talep edin dedi Anayasa Mahkemesi. A\u00e7\u0131k s\u00f6yleyeyim; tabii Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi i\u00e7tihad\u0131n\u0131 izledi\u011finizde Anayasa Mahkemesi&#8217;nin bu ka\u00e7\u0131nma halini daha iyi anl\u0131yorsunuz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi T\u00fcrkiye ile ilgili bu konuda bir karar vermedi. Ama 11. madde ile ba\u011flant\u0131l\u0131 13. madde iddialar\u0131 ile ilgili Rusya ve Polonya ile ilgili \u00fc\u00e7 karar\u0131 var: Bunlardan biri Alekseyev karar\u0131 2010 tarihli, di\u011feri Lashmankin karar\u0131 yine Rusya ile ilgili 2017 tarihli ve Baczkowski karar\u0131 2007 tarihli. \u00c7ok uzatmadan ama bu \u00fc\u00e7 karar bize \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor bir kere: D\u00fczenleyicilere belli zaman s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 getiriliyor mevzuat, idarelere getirmiyor. Yani bir \u015fekilde ba\u015fvuru yollar\u0131 etkinlik tarihini ge\u00e7ecek, ondan sonraki bir tarihte ise e\u011fer etkili olma niteli\u011fini kaybeder. Bir \u015fekilde mahkemelerin toplant\u0131 tarihinden \u00f6nce karar vermesi gerekti\u011fine ili\u015fkin bir d\u00fczenleme olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ki mesela Rusya ile ilgili de\u011ferlendirmesinde\u2026 Rusya&#8217;da durum asl\u0131nda bizden bu konuda daha iyi. \u00c7\u00fcnk\u00fc en ge\u00e7 10 i\u00e7inde ba\u015fvuru yap\u0131yor yap\u0131yor. \u0130dari makamlar 3 g\u00fcn i\u00e7erisinde toplu bir karar veriyorlar. Mahkemeler 10 g\u00fcn i\u00e7inde sonu\u00e7land\u0131rmak zorunda. Ama Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi \u015funu diyor: 10 g\u00fcn i\u00e7inde karar vermedi\u011fi durumlar olabiliyor ve yani t\u00fcm bu s\u00fcrelere uyulsa bile toplant\u0131lar\u0131ndan \u00f6nce karar verilmesinin garanti olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bizdekinden daha asl\u0131nda g\u00fcvence olarak g\u00f6rebilece\u011fimiz s\u00fcreler olmas\u0131na ra\u011fmen, bu toplant\u0131 g\u00fcn\u00fcnden \u00f6nce karar vermeye ili\u015fkin bir mekanizma olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zellikle vurguluyor. Bu a\u00e7\u0131ndan da Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi i\u00e7tihad\u0131n\u0131 izlersiniz Anayasa Mahkemesi de benzer bir perspektifte davranmak durumunda bence bir noktaya gelindi\u011finde. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye&#8217;de \u015fu anda ivedi yarg\u0131lama usul\u00fc diye bir usul var ama sadece ihale, acele kamula\u015ft\u0131rma, \u00f6zelle\u015ftirme gibi konularda, bir de bu ortak s\u0131navlarla ilgili. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda ola\u011fan s\u00fcreler var. Ve s\u00fcre olarak yani bir g\u00fcn \u00f6nce bile yasaklama karar\u0131 verilebilirken, bu arada n\u00f6bet\u00e7i hakimlik sisteminiz yok, i\u015f y\u00fckleri \u00e7ok bunun \u00f6tesinde sizin iki g\u00fcn i\u00e7inde y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 karar\u0131 alman\u0131z neredeyse imkans\u0131z. O kadar k\u0131sa s\u00fcrede, i\u015fte ilk inceleme yap\u0131lmas\u0131, bu konuda bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131, hukuka ayk\u0131r\u0131 de\u011ferlendirmesi son derece g\u00fc\u00e7 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Pek \u00e7ok \u00fclkede bunun i\u00e7in acil ba\u015fvuru y\u00f6ntemleri var temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler konusunda. T\u00fcrkiye&#8217;de bununla ilgili bir yol yok. Bu a\u00e7\u0131dan yasaklama kararlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan zaten y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 kurumunun etkilili\u011fi problemli hem idari usul bak\u0131m\u0131ndan hem yarg\u0131lama usul\u00fc bak\u0131m\u0131ndan. Tam yarg\u0131 davalar\u0131nda dedi\u011fim gibi mevzuat tek ba\u015f\u0131na bu yolu etkili olmaktan \u00e7\u0131karmaz. Ama uygulamaya bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda mahkemelerin \u00f6zellikle toplant\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lan ki\u015filerin kusurunu vurgulayan nitelikte yakla\u015f\u0131mlar\u0131 nedeniyle tazminat taleplerini reddetmeleri nedeniyle etkili yol olmaktan \u00e7\u0131kabilir. Dedi\u011fim gibi olay bazl\u0131 olarak mahkemelerin tutumlar\u0131 nedeniyle olabilir gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, son kertede.<\/p>\n\n\n\n<p>ZD: Peki bize kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederiz, tekrardan.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7S: Ben te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>ZD: Yeniden hat\u0131rlatmakta fayda var. Raporun tamam\u0131na esithaklar.org\u2019dan eri\u015febilirsiniz. Yasaks\u0131z Meydan&#8217;\u0131n ikinci sezonunu bu b\u00f6l\u00fcm ile noktal\u0131yoruz. E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi ve K\u0131sa Dalga Medya i\u015fbirli\u011fiyle haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Yasaks\u0131z Meydan&#8217;\u0131n ikinci sezonunda i\u015f\u00e7iler, kad\u0131nlar, kay\u0131p yak\u0131nlar\u0131, hak savunucular\u0131, \u00f6\u011frenciler, \u00e7evre aktivistleri LGBT\u0130+\u2019lar ve hukuk\u00e7ulardan olu\u015fan 20\u2019den fazla konukla bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ihlallerini konu\u015ftuk. 3. sezon i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131za ba\u015flayaca\u011f\u0131z. Ara verirken siz dinleyicilerimizin ilk ve ikinci sezona y\u00f6nelik yorum ve de\u011ferlendirmelerini \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sezona ili\u015fkin \u00f6nerilerini <a href=\"mailto:esithaklar@gmail.com\">esithaklar@gmail.com<\/a> mail adresinden bize iletebileceklerini hat\u0131rlatmak isteriz. \u015eimdilik ho\u015f\u00e7akal\u0131n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi\u2019nde y\u00f6netim kurulu \u00fcyesi olan Do\u00e7. Dr. Dil\u015fad \u00c7i\u011fdem Sever, \u201cT\u00fcrkiye&#8217;de Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Hakk\u0131 Bak\u0131m\u0131ndan \u0130dari Yarg\u0131n\u0131n Etkili Bir Ba\u015fvuru Yolu Olarak Niteli\u011fi: Yasaklama Kararlar\u0131nda \u0130ptal Davalar\u0131 ve K\u00f6t\u00fc Muamelede Tam Yarg\u0131 Davalar\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan Bir \u0130nceleme\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 raporunu anlat\u0131yor. E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8118,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22,39,93],"tags":[],"class_list":["post-8117","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-duyurular","category-genel","category-yayinlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8117"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8299,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8117\/revisions\/8299"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}