{"id":8998,"date":"2023-06-12T19:10:36","date_gmt":"2023-06-12T16:10:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.esithaklar.org\/?p=8998"},"modified":"2023-06-12T19:46:16","modified_gmt":"2023-06-12T16:46:16","slug":"hak-savunucularini-ve-sivil-toplumu-hedef-alan-diyarbakir-merkezli-operasyona-dair-aciklama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/2023\/06\/12\/hak-savunucularini-ve-sivil-toplumu-hedef-alan-diyarbakir-merkezli-operasyona-dair-aciklama\/","title":{"rendered":"Se\u00e7im S\u00fcrecinde Ulusal \u0130nsan Haklar\u0131 Kurumu olarak T\u0130HEK \u2019in Rol\u00fc"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Yurtta\u015flar\u0131n \u00fclke y\u00f6netimine tek kat\u0131l\u0131m yolunun se\u00e7imlerde oy vermek oldu\u011fu,\u00a0 demokratik kat\u0131l\u0131m mekanizmalar\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu T\u00fcrkiye gibi \u00fclkelerde se\u00e7imlerin adil ve \u015feffaf ko\u015fullarda ger\u00e7ekle\u015fmesi b\u00fcy\u00fck bir\u00a0 \u00f6nem kazan\u0131yor. \u00d6zellikle Ulusal \u0130nsan Haklar\u0131 Kurumlar\u0131n\u0131n se\u00e7im s\u00fcrecinde aktif rol oynamas\u0131, uluslararas\u0131 ve ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131z se\u00e7im g\u00f6zlemcilerinin s\u00fcreci takip edebilmesi se\u00e7im atmosferinin olumlu y\u00f6nde \u015fekillenmesinde b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">T\u00fcrkiye \u0130nsan Haklar\u0131 ve E\u015fitlik Kurumu\u2019na (T\u0130HEK) 2023 Cumhurba\u015fkan\u0131 ve 28. D\u00f6nem Milletvekili Genel Se\u00e7imlerinde, t\u00fcm yurtta\u015flar\u0131n se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131na e\u015fit eri\u015fimini sa\u011flamak ve se\u00e7imlerin adil ve \u015feffaf bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fcmesi i\u00e7in \u00f6nemli bir g\u00f6rev d\u00fc\u015f\u00fcyordu. Misyonu insan haklar\u0131n\u0131 korumak ve geli\u015ftirmek, ki\u015filerin e\u015fit muamele g\u00f6rme hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak olan T\u0130HEK kendisinden beklenen bu g\u00f6revi yerine getirmek konusunda maalesef yetersiz kald\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>T\u0130HEK, 2023 <\/strong><strong>Cumhurba\u015fkan\u0131 ve 28. D\u00f6nem Milletvekili Genel Se\u00e7imlerinde, Neler Yapabilirdi? Neler yapmad\u0131! <\/strong><\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 standartlar\u0131n\u0131 yerel ba\u011flamda hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in uluslararas\u0131 d\u00fczenlemeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bir ihtiya\u00e7 haritas\u0131 ortaya koyarak bu ihtiya\u00e7lara \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri sunabilir ve se\u00e7im s\u00fcre\u00e7lerinin dost bir atmosferde ge\u00e7mesini sa\u011flamaya\u00a0 y\u00f6nelik ad\u0131mlara \u00f6nc\u00fcl\u00fck edebilirdi.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Baro temsilcileri, bas\u0131n mensuplar\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z se\u00e7im g\u00f6zlemcileri, insan haklar\u0131 savunucular\u0131 ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri temsilcileriyle toplant\u0131lar yaparak fikir al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmas\u0131 ve birlikte bir g\u00f6zlemci heyet kurulmas\u0131, se\u00e7imin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 il ve il\u00e7elerde se\u00e7imi insan haklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu heyetle g\u00f6zlemleyerek aktif bir rol oynayabilirdi.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">T\u0130HEK, se\u00e7im s\u00fcre\u00e7lerinden siyasi parti adaylar\u0131na ve \u00e7al\u0131\u015fmalara kat\u0131lanlara y\u00f6nelik bir \u00e7er\u00e7eve kurallar olu\u015fturabilir, kamuoyuyla payla\u015fabilir ve bu kurallar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131nmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctebilirdi.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Se\u00e7im s\u00fcrecinde mitingler de dahil olmak \u00fczere medyaya yans\u0131yan ve nefret s\u00f6ylemi i\u00e7eren\u00a0 pek \u00e7ok se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na tan\u0131k olduk. T\u0130HEK,\u00a0 siyasi parti aday\u0131n\u0131n ve \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctenlerin\u00a0 nefret s\u00f6ylemi i\u00e7eren s\u00f6ylemlerine kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131klama yapabilir, bu konuda \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in giri\u015fimlerde bulunabilirdi. Bu s\u00fcre\u00e7te yapt\u0131\u011f\u0131 tek a\u00e7\u0131klama 21.05.2023 tarihinde \u201cg\u00f6\u00e7men ve m\u00fcltecilere\u201d y\u00f6nelik artan nefret s\u00f6ylemine ili\u015fkin duyulan endi\u015feye dair olmu\u015f, LGBT+ aday ve se\u00e7menlere y\u00f6nelik kullan\u0131lan nefret s\u00f6ylemi ba\u015fta olmak \u00fczere farkl\u0131 az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131na y\u00f6nelik ayr\u0131mc\u0131 s\u00f6ylemleri g\u00f6rmezden gelmi\u015ftir.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Dezavantajl\u0131 gruplar i\u00e7in\u00a0 se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131n\u0131n eri\u015filebilir olmas\u0131 ve bu haklar\u0131n etkin kullan\u0131mlar\u0131n\u0131 sa\u011flamak ad\u0131na dezavantajl\u0131 gruplardan \u00e7\u0131kan adaylar ve se\u00e7menler ile toplant\u0131lar d\u00fczenleyebilir, onlar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 zorluklar\u0131 analiz edebilir, s\u00fcre\u00e7leri g\u00f6zlemleyebilir ve\u00a0 de\u011ferlendirmelerini kamuoyunu ile payla\u015fabilirdi.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">\u00d6zellikle se\u00e7imlerin ilk turunda g\u00f6rme engellilerin oy kullanmas\u0131 i\u00e7in Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu taraf\u0131ndan tasarlanan \u015fablonlar\u0131n braille alfabesinden yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131 \u00fczerine gizli oy kullanmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmayan bu uygulaman\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 hak ihlali ve ayr\u0131mc\u0131 durum kar\u015f\u0131s\u0131nda acil tedbir \u00fcretilmesi i\u00e7in giri\u015fimde bulunabilir, Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu\u2019na kar\u015f\u0131 acil \u00e7a\u011fr\u0131 yapabilirdi.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Cinsiyet, kimlik veya sosyal grup temelinde ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in \u00f6zel \u00e7er\u00e7eve kurallar belirleyebilir, bu kurallar\u0131 siyasi partilere iletebilir, siyasi partilerin ve se\u00e7im y\u00f6netimlerinin bu \u00f6nlemlere uyumunu izleyebilir ve\u00a0 de\u011ferlendirebilirdi.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Se\u00e7im yasalar\u0131nda var olan d\u00fczenlemelerden kaynakl\u0131 do\u011frudan veya dolayl\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yaratan; se\u00e7men k\u00fct\u00fcklerinin adrese dayal\u0131 kay\u0131t sistemine g\u00f6re olu\u015fturulmas\u0131 nedeniyle evsizlerin oy kullanamamas\u0131, k\u00f6y ve beldelerde seyyar sand\u0131k uygulamas\u0131n\u0131n olmamas\u0131 nedeniyle se\u00e7me hakk\u0131na eri\u015femeyen yurtta\u015f\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131kla ilgili Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu\u2019na yap\u0131lmas\u0131 gereken d\u00fczenlemelere dair tavsiyelerde bulunabilirdi.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Yurtta\u015fa y\u00f6nelik \u00e7ok dilli bir bilgilendirme yap\u0131lmamas\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131\u00a0 ayr\u0131mc\u0131l\u0131k hakk\u0131nda Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu\u2019nu bilgilendirebilir, bu konuda tavsiyelerde bulunabilirdi.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Se\u00e7im s\u00fcrecinde se\u00e7menlerin ve adaylar\u0131n haklar\u0131 ihlal edildi\u011finde \u015fikayette bulunabilmeleri i\u00e7in \u00f6zel bir yard\u0131m hatt\u0131 hizmeti olu\u015fturabilir,\u00a0 ola\u011fan \u015fikayet mekanizmas\u0131ndan ayr\u0131 bir \u015fekilde se\u00e7im s\u00fcrecine dair b\u00f6yle bir hat kurulmas\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z se\u00e7im g\u00f6zlemcileri ile i\u015fbirli\u011fi kurarak ortaya \u00e7\u0131kan ayr\u0131mc\u0131l\u0131k durumlar\u0131n\u0131 ele almak i\u00e7in\u00a0 acil \u00f6nlem mekanizmas\u0131 olu\u015fturabilirdi.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>2023 <\/strong><strong>Cumhurba\u015fkan\u0131 ve 28. D\u00f6nem Milletvekili Genel Se\u00e7imleri<\/strong>nin \u00f6ncesi ve se\u00e7im g\u00fcn\u00fc ya\u015fanan ihlallere dair sessizli\u011fini koruyan T\u0130HEK, ya\u015fanan t\u00fcm ihlallerin bir daha ya\u015fanmamas\u0131 ad\u0131na,\u00a0 t\u00fcm s\u00fcre\u00e7leri izleyen ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6rg\u00fctlerin elindeki verilerden faydalanarak ya\u015fanan ihlalleri mevcut yasalar\u0131n yeniden ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir s\u00fcrece d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmelidir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Herkes i\u00e7in e\u015fit ko\u015fullarda ve eri\u015filebilir bir se\u00e7me hakk\u0131 i\u00e7in T\u0130HEK, bireyin siyasi iradesinin sand\u0131\u011fa yans\u0131yabilmesine katk\u0131 sunmal\u0131 ve se\u00e7im s\u00fcre\u00e7lerinde aktif rol oynamal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Faydalan\u0131lan Kaynaklar:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">1- <a href=\"https:\/\/www.esitlikizlememerkezi.org\/wp-content\/uploads\/cc_nhri_handbook.pdf\" role=\"link\">ELECTION OBLIGATIONS AND STANDARDS \u2013 An Implementation Guide for National Human Rights Institutions<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">2- <a href=\"https:\/\/www.esitlikizlememerkezi.org\/wp-content\/uploads\/Monitoring_Report_of_the_House_of_Representative__State_Assembly_Election_2017.pdf\" role=\"link\">Monitoring Report of the House of Representative State Assembly Election 2017<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yurtta\u015flar\u0131n \u00fclke y\u00f6netimine tek kat\u0131l\u0131m yolunun se\u00e7imlerde oy vermek oldu\u011fu,\u00a0 demokratik kat\u0131l\u0131m mekanizmalar\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu T\u00fcrkiye gibi \u00fclkelerde se\u00e7imlerin adil ve \u015feffaf ko\u015fullarda ger\u00e7ekle\u015fmesi b\u00fcy\u00fck bir\u00a0 \u00f6nem kazan\u0131yor. \u00d6zellikle Ulusal \u0130nsan Haklar\u0131 Kurumlar\u0131n\u0131n se\u00e7im s\u00fcrecinde aktif rol oynamas\u0131, uluslararas\u0131 ve ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131z se\u00e7im g\u00f6zlemcilerinin s\u00fcreci takip edebilmesi se\u00e7im atmosferinin olumlu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8999,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-8998","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-duyurular"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8998","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8998"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8998\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9001,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8998\/revisions\/9001"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8999"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8998"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8998"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8998"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}