{"id":9921,"date":"2024-02-06T10:45:41","date_gmt":"2024-02-06T07:45:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.esithaklar.org\/?p=9921"},"modified":"2024-02-06T11:02:37","modified_gmt":"2024-02-06T08:02:37","slug":"sorumluluga-cagri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.esithaklar.org\/eski\/2024\/02\/06\/sorumluluga-cagri\/","title":{"rendered":"Sorumlulu\u011fa \u00c7a\u011fr\u0131"},"content":{"rendered":"

Sorumlulu\u011fa \u00c7a\u011fr\u0131<\/span><\/h1>\n

Depreme kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131 bir toplum yarat\u0131lmas\u0131 hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve insan haklar\u0131 standartlar\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131kla yak\u0131ndan ilgilidir. <\/em>T\u00fcrkiye, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin, BM Medeni ve Siyasal Haklar ile Ekonomik, Sosyal ve K\u00fclt\u00fcrel Haklar S\u00f6zle\u015fmelerinin ve Sendai Afet Risklerinin Azalt\u0131lmas\u0131 \u00c7er\u00e7evesi\u2019nin taraf\u0131d\u0131r. Bu s\u00f6zle\u015fmeler birer ka\u011f\u0131t par\u00e7as\u0131 de\u011fildir. Bu s\u00f6zle\u015fmeler, bir devletin kendi egemenlik alan\u0131 i\u00e7inde ya\u015fayan herkesin ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011framaks\u0131z\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131, g\u00fcvenli ve temiz bir \u00e7evrede ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in devletlerin asgari g\u00f6revlerine i\u015faret eder ve yol g\u00f6sterir.<\/em><\/span><\/p>\n

G\u00f6\u00e7\u00fcklerin ba\u015f\u0131nda yak\u0131nlar\u0131n\u0131n kurtar\u0131lmas\u0131n\u0131 bekleyen insanlardan \u201c\u00c7aresizim, ne yapay\u0131m?\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc duydu\u011fumuzdan bu yana tam bir y\u0131l ge\u00e7ti.\u00a0 Ama Hatay\u2019da, Malatya\u2019da, Ad\u0131yaman\u2019da, K.Mara\u015f\u2019da\u00a0 \u201c\u00e7aresizlik\u201d g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131n ifadesi olmaya devam ediyor.<\/span><\/p>\n

Son resmi bilgilere g\u00f6re 6 \u015eubat 2023 tarihinde meydana gelen depremlerde 53 bin 537 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti, 107 bin 213 ki\u015finin yaraland\u0131. Kaybetti\u011fimiz insanlar\u0131n hi\u00e7biri siyasi inan\u00e7lar\u0131, de\u011fi\u015fik kimlikleri veya siyasi tercihleriyle ilgili olarak ele al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Ya\u015fam hakk\u0131 siyasetin \u00fcst\u00fcnde vazge\u00e7ilmez ve herkes i\u00e7in korunmas\u0131 gereken bir hakt\u0131r. Hayat\u0131n\u0131 kaybedenlerin yak\u0131nlar\u0131na bir kez daha ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 diliyoruz.<\/span><\/p>\n

Depremden iki y\u0131l \u00f6ncesinde, \u0130l Risk Azaltma Planlar\u0131 (\u0130RAP) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve pilot il olarak belirlenen Mara\u015f ba\u015fta olmak \u00fczere 6 \u015eubat 2023 tarihinde depremle sars\u0131lan illerin hepsinde di\u011fer do\u011fa olaylar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra deprem olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kacak risklerin analizi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. A\u011f\u0131rl\u0131kla 7.4 \u015fiddetindeki bir deprem olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 baz al\u0131nm\u0131\u015f, hassas alanlar tespit edilmi\u015f; yerle\u015fime uygun olmayan ve zay\u0131f zemin \u00fczerinde yo\u011fun ve \u00e7ok katl\u0131 yerle\u015fimler oldu\u011fu, ruhsats\u0131z binalar ile ruhsat verilmi\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen \u00e7ok katl\u0131 olup, yap\u0131 kalitesi d\u00fc\u015f\u00fck binalar\u0131n da mevcudiyeti tespit edilmi\u015fti.\u00a0 Ard\u0131ndan illerin m\u00fclki amirleri, bu analizleri dikkate alarak al\u0131nmas\u0131 gereken acil tedbirler ve bu tedbirlerden sorumlu kurumlar\u0131 da i\u00e7eren planlar\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymu\u015ftu.<\/span><\/p>\n

Ne yaz\u0131k ki, o analizler ve \u00f6nerilen haz\u0131rl\u0131klar\u0131n etkisiz ve yetersiz kalmas\u0131 veya yeterince dikkate al\u0131nmamas\u0131 sonucu, 6 \u015eubat 2023 depremlerinde tam da \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi hassas oldu\u011fu belirlenen mahallelerdeki binalar \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f ve resmi a\u00e7\u0131klamalara g\u00f6re 50 bini a\u015fk\u0131n insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmu\u015ftur.\u00a0<\/span><\/p>\n

17 A\u011fustos 1999 tarihinde a\u011f\u0131r hasarlara yol a\u00e7an Marmara ve D\u00fczce depremlerinin[1]<\/a> ard\u0131ndan, 2001-2005 y\u0131llar\u0131n\u0131 kapsayan Sekizinci Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Plan\u0131nda[2]<\/strong><\/em><\/a> da ifade edilen b\u00fct\u00fcnl\u00fck\u00e7\u00fc bir yakla\u015f\u0131m\u0131n mevcut olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015f, mevzuatta bir dizi d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen bug\u00fcn de ge\u00e7erlili\u011fini korumaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u201cDo\u011fal olaylar\u0131n afet haline gelmemesi ve afet zararlar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla, afetlere kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olunmas\u0131n\u0131; afet s\u0131ras\u0131nda h\u0131zl\u0131 ve etkili kurtarma, ilk yard\u0131m, ge\u00e7ici bar\u0131nd\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile afet sonras\u0131nda do\u011fru ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 yeniden yap\u0131lanma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131, t\u00fcm bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda kaynaklar\u0131n iyi y\u00f6nlendirilmesi ve rasyonel bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak etkili ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fleyen geni\u015f kapsaml\u0131 bir afet y\u00f6netim sistemi olu\u015fturulamam\u0131\u015f bunun yerine, afet sonras\u0131nda yara sarmak yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsenmi\u015ftir. Bu durumun do\u011fal sonucu olarak, afetlerde can ve mal kayb\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ekonomik, toplumsal ve psikolojik zararlar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 sa\u011flanamamaktad\u0131r.\u201d (paragraf 1987)<\/em><\/span><\/p>\n

Depremlerin \u00f6nlenemez do\u011fa olaylar\u0131 olmas\u0131, devletlerin sorumlulu\u011funu y\u0131k\u0131lan binalar\u0131n ve ya\u015fam\u0131n\u0131 yitiren ya da yaralanan insanlar\u0131n bilan\u00e7osunu tutmaya indirgemez. Aksine yurtta\u015flar\u0131n\u0131n can ve mal g\u00fcvenliklerini korumak ve do\u011fa olaylar\u0131n\u0131n birer felakete d\u00f6n\u00fc\u015fmesini \u00f6nleyici mevzuat\u0131 geli\u015ftirmek ve titizlikle uygulamak, olas\u0131 t\u00fcm sonu\u00e7lar i\u00e7in gerekli haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yapma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131r. Bu kapsamda merkezi ve yerel makamlar, bilimsel bilgiler do\u011frultusunda deprem ve di\u011fer do\u011fa olaylar\u0131n\u0131n risklerine dair tedbirleri almakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler.<\/span><\/p>\n

1999 Marmara Depreminden sonraki b\u00fct\u00fcn Kalk\u0131nma Planlar\u0131na eklenen hedefler, haz\u0131rlanm\u0131\u015f risk azaltma raporlar\u0131 ve eylem planlar\u0131 siyasi iktidarlar\u0131n bu bilgiye sahip oldu\u011funun kan\u0131t\u0131d\u0131r. Ne var ki, \u201cY\u00fczy\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck depremi\u201d, \u201cKADER Plan\u0131\u201d, \u201cYaratan\u0131n takdiri\u201d s\u00f6ylemlerinin arkas\u0131na gizlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan hakikat farkl\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131n yak\u0131nlar\u0131n\u0131 canl\u0131 olarak enkazdan \u00e7\u0131karmalar\u0131 i\u00e7in g\u00fcnlerce bir i\u015f makinas\u0131na, yeterli ekipman ve insan g\u00fcc\u00fcne eri\u015fememesinin sorumlular\u0131 kimlerdir? \u015eik\u00e2yetlere, uyar\u0131lara ra\u011fmen hastanelerin mezara d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin sorumlusu kimdir? Sadece yetersiz malzeme kullanan m\u00fcteahhitler, m\u00fchendisler ve fenni sorumlular m\u0131d\u0131r? As\u0131l failler yarg\u0131lanmas\u0131 izne t\u00e2bi olanlar olabilir mi?<\/span><\/p>\n

Kamu g\u00f6revlilerinin i\u015fledikleri fiillerden dolay\u0131 yarg\u0131lanmalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde engel te\u015fkil eden 4483 Say\u0131l\u0131 Memurlar ve Di\u011fer Kamu G\u00f6revlilerinin Yarg\u0131lanmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun\u2019un ivedilikle ele al\u0131nmas\u0131 ve b\u00fct\u00fcn yurtta\u015flar\u0131n t\u00e2bi oldu\u011fu yarg\u0131lanma sistemine onlar\u0131n da dahil edilmesi y\u00f6n\u00fcnde de\u011fi\u015ftirilmesi gerekmektedir. M\u00fcteahhitten ba\u015flayarak denetim mekanizmalar\u0131n\u0131n her kademesini i\u00e7eren sorumluluk zinciri i\u00e7indeki t\u00fcm yanl\u0131\u015flar, eksiklikler ele al\u0131nmaks\u0131z\u0131n gelece\u011fe g\u00fcvenle bakmak olanakl\u0131 olmayacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Gelece\u011fe g\u00fcvenle bakabilmemiz i\u00e7in, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu a\u011f\u0131r sonucun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda rol\u00fc olan her ki\u015finin ve kurumun ba\u011f\u0131ms\u0131z yarg\u0131 \u00f6n\u00fcnde hesap verece\u011fi bir adalet sistemine ihtiyac\u0131m\u0131z oldu\u011fu a\u015fik\u00e2rd\u0131r. Devleti, olay\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ko\u015fullar\u0131 ve d\u00fczenleyici sistemin i\u015fleyi\u015findeki eksiklikleri tespit etmek amac\u0131yla cezai soru\u015fturmalar\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu olaylar zincirinde yer alan kamu g\u00f6revlileri\/yetkililerinin belirlenmesi ve yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in etkili soru\u015fturma y\u00fcr\u00fctmeye davet ediyoruz.\u00a0<\/span><\/p>\n

T\u00fcrkiye jeolojisinin belirgin unsuru ba\u015fta depremler olmak \u00fczere di\u011fer do\u011fa olaylar\u0131d\u0131r. Depremler sonucunda bu kadar zengin ve \u00e7e\u015fitli arkeolojik zenginli\u011fe sahip olan T\u00fcrkiye\u2019de depremler ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r ve olmaya da devam edecektir. \u00a0<\/span><\/p>\n

6 \u015eubat 2023 tarihinde vuku bulan a\u011f\u0131r kay\u0131plar\u0131n bir daha ya\u015fanmamas\u0131 i\u00e7in devlet kurumlar\u0131n\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmeye, yolsuzluklara, kay\u0131rmac\u0131 uygulamalara ve cezas\u0131zl\u0131\u011fa m\u00fcsamaha etmemeye davet ediyoruz.<\/span><\/p>\n

E\u015fit Haklar \u0130\u00e7in \u0130zleme Derne\u011fi, Hak \u0130nisiyatifi Derne\u011fi, \u0130nsan Haklar\u0131 Derne\u011fi, \u0130nsan Haklar\u0131 G\u00fcndemi Derne\u011fi, Yurtta\u015fl\u0131k Derne\u011fi<\/span><\/p>\n

[1]<\/a> 1999 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck can ve mal kayb\u0131na yol a\u00e7an Marmara ve D\u00fczce depremleri sonucunda, 18.373 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f, 48.901 ki\u015fi yaralanm\u0131\u015ft\u0131. 93.010 konut, 15.165 i\u015fyeri y\u0131k\u0131k veya a\u011f\u0131r hasarl\u0131 hale gelmi\u015fti.<\/span><\/p>\n

[2]<\/a> B\u00ddR\u00ddNC\u00dd B\u00d6L\u00dcM (fka.gov.tr)<\/a><\/span><\/p>\n

https:\/\/www.esithaklar.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Sorumluluga-Cagri_06022024.pdf<\/span><\/strong><\/p>\n\r\n

\r\n

Proje \u00c7\u0131kt\u0131lar\u0131<\/h3>\r\n